Toát Vaø Xaáu
Khoâng Phaûi Töø Cuøng Moät Nguoàn Goác
Thanh Haûi Voâ Thöôïng Sö khai thò trong buoåi coäng tu taïi Hawaii, USA
Ngaøy 6 thaùng 9, 1994 (Nguyeân vaên tieáng Anh)
Vaán: Toát xaáu coù phaûi ñeán töø taâm chuùng ta khoâng?
Sö Phuï: Ñieàu toát ñeán töø maët khaúng ñònh cuûa baûn tính chuùng ta, ñieàu xaáu ñeán töø phía phuû ñònh. Haàu heát nhöõng gì töø phía phuû ñònh laø do chuùng ta möôïn khi xuoáng ñaây, nhöõng aûnh höôûng töø hoaøn caûnh xung quanh vaø nhöõng thoùi quen chuùng ta hoïc ñöôïc töø nhöõng ngöôøi chuùng ta giao tieáp, baïn beø cuûa chuùng ta.
Cuõng nhö quyù vò khoâng phaûi sinh ra ñaõ huùt thuoác hay uoáng röôïu, maø laø quyù vò hoïc ñöôïc töø xaõ hoäi. Moät khi quyù vò ñaõ quen huùt thuoác, thì moãi khi nhìn thaáy moät ñieáu thuoác, laø quyù vò chæ muoán huùt. Vaø khi quyù vò khoâng thaáy ñieáu thuoác, trong ñaàu quyù vò vaãn muoán huùt moät ñieáu; hay laø muoán uoáng theâm moät ly nöôùc gì ñoù, chaát coù haïi. Chæ vì quyù vò ñaõ taäp thaønh thoùi quen, chöù khoâng phaûi quyù vò sinh ra vôùi thoùi quen ñoù.
Thí duï nhö quyù vò thaáy moät ngöôøi naøo ñoù ñaùnh moät ngöôøi khaùc, quyù vò bieát, khi hoï noåi giaän. Roài ngöôøi kia ñaùnh laïi. Quyù vò cöù thaáy trong ñaàu hình aûnh naøy cuûa ngöôøi haøng xoùm cuûa quyù vò hay ñaïi khaùi vaäy. Roài laàn sau moät ngöôøi khaùc laøm quyù vò giaän hay ñaùnh quyù vò, quyù vò seõ ñaùnh traû laïi, bôûi vì quyù vò ñaõ hoïc nhö vaäy, ñaõ thöïc taäp nhö vaäy trong ñaàu, hoaëc quyù vò hoïc chung vôùi nhöõng ngöôøi daïy quyù vò caùch ñaùnh ngöôøi khi ngöôøi ta khoâng laøm vöøa loøng quyù vò.
Ñoù laø lyù do taïi sao hai ngöôøi sinh ñoâi, phaân töû di truyeàn ñeàu gioáng nhau, gioáng nhau nhöng chæ phaân ñoâi thoâi, cuøng moät ngöôøi, caáu taïo gioáng nhau, sinh cuøng ngaøy cuøng giôø, chæ caùch nhau moät vaøi giaây, coù khi moät phuùt, khoâng nhieàu laém. Nhöng maø moät ngöôøi lôùn leân thaønh ngoâi sao saùng trong laõnh vöïc chính trò hay moät phöông dieän khaùc, hoaëc laø moät minh tinh maøn baïc; vaø ngöôøi kia lôùn leân trôû thaønh moät keû gieát ngöôøi, moät teân saùt nhaân, moät teân aên troäm hoaëc laø moät keû baïo ñoäng. Ñoù laø vì caû hai ñaõ phaùt trieån töø hai moâi tröôøng khaùc nhau.
Bieát nhö vaäy, chuùng ta coù theå deã daøng tha thöù cho ngöôøi khaùc. Neáu khoâng, chuùng ta nghó raèng hoï raát xaáu. Thaät ra khoâng ai xaáu caû. Chæ laø con ngöôøi sinh ra vôùi naêng khieáu hoïc hoûi, vaø hoïc hoûi raát mau, toát cuõng nhö xaáu. Neáu moät ngöôøi hoïc ñieàu toát, thì seõ trôû thaønh toát; neáu hoïc ñieàu xaáu thì ñi theo chieàu höôùng xaáu. Ngoaïi tröø ngöôøi ñoù coù moät yù chí maõnh lieät ñeå choáng cöï laïi. Tröôøng hôïp naøy raát hieám.
Cho neân nhöõng ñieàu xaáu khoâng phaûi ñeán töø trong taâm maø laø töø thoùi quen. Nhöõng ñieàu toát voán laø baåm sinh ñaõ coù. Nhöõng ñieàu toát ñeán töø taâm cuûa quyù vò, bôûi vì quyù vò sinh ra vôùi söï toát ñeïp. Quyù vò sinh ra vôùi phaåm chaát thaùnh thieän, ñöôïc phuù cho coâng cuï cuûa thieân ñaøng ñeå xuoáng ñaây. Roài xuoáng ñaây quyù vò ñöôïc ñaët vaøo tröôøng hoïc naøy vôùi ñuû thöù ñeå hoïc vaø ñeå cö xöû. Neáu quyù vò khoâng ñuû maïnh vaø buoâng xuoâi, thì seõ bò chìm xuoáng.
Vì vaäy Sö Phuï môùi noùi vôùi quyù vò raèng treân thieân ñaøng hoï khoâng nhìn toäi loãi vaø coâng ñöùc theo nhö caùch chuùng ta. Hoï raát nhaãn naïi, tha thöù, thöông yeâu. Nhöng duø vaäy, chính quyù vò cuõng phaûi töï kieåm thaûo. Vaø quyù vò coù theå seõ töï caûm thaáy xaáu hoå. Ñoù laø ngaøy phaùn xeùt cuoái cuøng.
