Möôøi Ñieàu Raên

      Moses ñaõ daãn ngöôøi daân cuûa oâng ra khoûi Ai Caäp chaïy vaøo sa maïc vaø sau ñoù ñònh cö taïi chaân nuùi Sinai. Coù moät ngaøy Thöôïng Ñeá, qua Moses, noùi chuyeän vôùi hoï raèng: "Ta ñaõ daãn caùc ngöôi töø Ai Caäp ñeán ñaây, baûo hoä caùc ngöôi an toaøn, coøn cho caùc ngöôi raát nhieàu thöùc aên ngon, bôûi vì caùc ngöôi laø gioáng daân ñaëc bieät yeâu quyù cuûa ta. Ta cuõng raát thích caùc ngöôi trôû thaønh nhöõng ngöôøi baïn ñaëc bieät cuûa Ta. Caùc ngöôi coù tuaân theo chæ thò cuûa ta khoâng?"

      Hoï ñoàng loaït traû lôøi: "Thöa coù!" Sau ñoù Thöôïng Ñeá noùi: "Ngaøy moát, ta seõ töø nuùi Sinai xuoáng ñeå moïi ngöôøi coù theå chieâm ngöôõng ta." Cho neân hoï baét ñaàu taém röûa saïch seõ, giaët quaàn aùo, tònh thaân, bôûi vì Thöôïng Ñeá seõ gaëp hoï.

      Quaû nhieân nhö vaäy, ngaøy hoâm ñoù ñeán, moïi ngöôøi ñeàu nghe raát nhieàu tieáng saám seùt, thaáy raát nhieàu tia chôùp, vaø coøn thaáy raát nhieàu maây phuû treân nuùi Sinai. Moïi ngöôøi caûm thaáy run raåy vì bieát Thöôïng Ñeá ñang tôùi! Quyù vò thaáy Thöôïng Ñeá coù run khoâng? Khoâng run sao? Vì chöa thaáy neân ñöông nhieân laø khoâng run! (Moïi ngöôøi cöôøi) Nghe tieáng saám seùt, thaáy chôùp saùng laø bieát Thöôïng Ñeá saép ñeán roài.

      Trong Thaùnh Kinh coù noùi raèng hoï thaáy saám seùt treân trôøi, nhöng khoâng phaûi vaäy, ñoù laø beân trong, nhöõng theå nghieäm naøy chuùng ta ñeàu coù. Sau ñoù Moses vaø Aaron, hai ngöôøi baïn naøy cuûa Thöôïng Ñeá, leân nuùi Sinai. Thöôïng Ñeá taëng cho hoï "Möôøi Ñieàu Raên", ñeå hoï veà noùi vôùi daân chuùng cuûa hoï raèng, phaûi toân troïng nhöõng giôùi luaät naøy môùi coù theå thaønh nhöõng ngöôøi baïn ñaëc bieät cuûa Thöôïng Ñeá.

      Thöôïng Ñeá coøn noùi raèng: Ta laø Thöôïng Ñeá, caùc ngöôi neân toân thôø ta maø thoâi. Ñöøng khaéc töôïng goã vaø baùi laïy nhöõng töôïng naøy. Baát cöù luùc naøo nhaéc ñeán teân cuûa Thöôïng Ñeá phaûi coù loøng toân kính, coøn ngaøy Chuû Nhaät thì phaûi nghæ ngôi. (Sö Phuï: Nghóa laø phaûi ngoài thieàn) Ñaùng leõ ngaøy Thöù Saùu laø ngaøy nghæ ngôi, nhöng sau naøy Chuùa Gieâ Su Kitoâ phuïc sanh ngaøy Chuû Nhaät, neân baây giôø môùi ñoåi laïi thaønh ngaøy Chuû Nhaät. Nhöng ñoái vôùi ngöôøi Do Thaùi, hoï vaãn nghæ ngôi ngaøy Thöù Baûy. Ngaøy ñoù raát ñaëc bieät, moïi ngöôøi khoâng laøm vieäc, maø chæ laøm nhöõng vieäc vì Thöôïng Ñeá maø thoâi, nhö tuïng kinh, nieäm Thöôïng Ñeá, toïa thieàn, ñi nhaø thôø, hoïp laïi ñeå nhôù ñeán teân Thöôïng Ñeá. YÙ noùi laø ngöng laøm vieäc cuûa theá tuïc.

      Thí duï nhö hoâm nay quyù vò ñeán ñaây, chuùng ta cuøng nhau tham khaûo kinh ñieån cuûa Thöôïng Ñeá, laøm coâng vieäc cuûa Thöôïng Ñeá. Vì muoán phuïng söï Thöôïng Ñeá neân toïa thieàn, nhôù teân cuûa Thöôïng Ñeá. Nhö vaäy laø ñuùng roài, raát hôïp yù Ngaøi! Cho neân quyù vò coi, hoâm nay coù quyù vò tôùi neân gioù cuõng ngöøng! (Sö Phuï vaø moïi ngöôøi cöôøi vaø voã tay) Sau ñoù ngoài thieàn moät hoài laø möa gioù ñeàu ngöng heát. Leõ ra laø möa to gioù lôùn ñoù! Bieåu thò raèng Thöôïng Ñeá raát vui! (Sö Phuï vaø moïi ngöôøi cöôøi)

      Ngoaøi ra nhöõng ñieàu raên coøn goàm caû söï kính troïng vaø hieáu thaûo vôùi cha meï, khoâng ñöôïc thöông haïi ñeán caùc chuùng sanh khaùc, vôï choàng phaûi chung thuûy vôùi nhau, khoâng ñöôïc theo ngöôøi ñaøn baø khaùc, khoâng ñöôïc coù quan heä vôùi ngöôøi ñaøn oâng khaùc. Coøn coù nhöõng ñieàu khaùc nhö khoâng ñöôïc aên caép, khoâng ñöôïc noùi doái, khoâng ñöôïc tham lam cuûa caûi ngöôøi khaùc.

      Nhö toâi ñaõ töøng noùi qua, khoâng ñöôïc tham lam söï cuùng döôøng cuûa ngöôøi khaùc. Neáu khoâng phaûi laø cuûa mình hoaëc khoâng phaûi laø nhöõng thöù maø ngöôøi ta ñích thaân cho chuùng ta thì moät chuùt cuõng khoâng ñöôïc laáy, vì khoâng ñaùng ñeå laøm thöông toån ñeán danh döï vaø phong caùch ñaïi tröôïng phu. Khoâng caàn noùi coù phaïm giôùi hay khoâng, thöông haïi ñeán söï töï toân cuûa mình ñaõ laø khoâng toát roài, chaúng leõ phaûi ñôïi ngöôøi ta baét chuùng ta vaøo nhaø giam roài môùi bieát sao! Laøm ngöôøi thì loøng töï toân raát quan troïng, laøm baát cöù vieäc gì neáu thöông haïi ñeán loøng töï toân, laø ñaõ thaáy khoù chòu roài, ñaâu caàn phaûi ñôïi ai noùi quyù vò phaïm giôùi hay khoâng phaïm giôùi, hoaëc chöùng minh quyù vò ñuùng hay khoâng. Baát caàn ngöôøi khaùc coù noùi gì, chuùng ta töï hieåu laø ñöôïc roài, ñieàu ñoù bieåu thò laø Thöôïng Ñeá bieát. Minh Sö beân trong chuùng ta, Thöôïng Ñeá beân trong cuûa chuùng ta hieåu ñöôïc chuùng ta ñaõ laøm vieäc xaáu ñaõ laø meät laém roài. Cho neân chuùng ta giöõ giôùi laø vì baûn thaân mình.

      Nhöõng gì toâi vöøa ñoïc cho quyù vò laø "Möôøi Ñieàu Raên" do Thöôïng Ñeá ñaët ra. Thöôïng Ñeá ñaõ giaûi thích vôùi Moses caùch öùng duïng nhöõng ñieàu raên naøy vaøo nhöõng hoaøn caûnh treân theá gian naøy vaø muoán Moses giaûi thích laïi cho moïi ngöôøi. Tuøy theo töøng tröôøng hôïp maø aùp duïng caùc ñieàu raên. Caùc ñieàu raên nhaèm muïc ñích baûo veä moïi ngöôøi, khoâng phaûi laø ñeå baûo hoä giôùi luaät.

      Thí duï coù moät ngöôøi bò ñoùi, saép cheát, thaân theå yeáu ñuoái. Vôï choàng con caùi, cha meï hoï ñeàu saép cheát ñoùi. Neáu oâng ta ñi aên caép moät chuùt baùnh mì, moät chuùt gaïo cho gia ñình cuûa oâng ta aên, thì nhö vaäy khoâng phaûi laø phaïm giôùi. Toâi noùi cho quyù vò bieát, neáu oâng ta aên caép vaät duïng cuûa toâi, toâi seõ khoâng baét loãi ngöôøi ñoù, maø seõ cho oâng ta nhieàu theâm moät chuùt. Laøm nhö theá khoâng theå noùi laø phaïm giôùi ñöôïc, cho neân luùc ñoù khoâng theå buoäc toäi oâng ta laø ngöôøi aên caép. Neáu nhö chuùng ta ñaõ coù ñaày ñuû, hoaëc ngöôøi ta ñaõ cho chuùng ta ñaày ñuû ñeå duøng, maø chuùng ta vì muoán cho baûn thaân caøng ñeïp hôn, deã chòu hôn, huy hoaøng hôn, neân ñi aên caép cuûa ngöôøi khaùc, duø chæ laø moät coïng coû, thì cuõng laø aên caép roài, bôûi vì khoâng caàn thieát. Cho neân phaûi hieåu roõ giôùi luaät moät caùch roõ raøng, coi muïc ñích, tình traïng cuûa chuùng ta nhö theá naøo, roài môùi phaùn quyeát.

      Moät thí duï khaùc, toâi noùi khoâng neân nhaän cuùng döôøng cuûa ngöôøi khaùc, khoâng neân tuøy tieän nhaän quaø cuûa ngöôøi khaùc, nhöng neáu thaân theå cuûa quyù vò khoâng khoûe, khoâng coù taøi saûn, laïi bò beänh, khoâng coù tieàn vì ngöôøi ta khoâng traû tieàn cho quyù vò, trong tröôøng hôïp naøy, neáu toâi cho quyù vò tieàn, maø quyù vò vaãn töø choái, thì nhö vaäy laø daïi doät! (Moïi ngöôøi cöôøi) Luùc ñoù khoâng phaûi laø quyù vò coù loøng tham, maø vì tình traïng caàn thieát. Neáu quyù vò khoâng caàn, maø chæ laáy moät caéc thoâi, toäi cuõng raát naëng. Neáu quyù vò caàn ñeán thì laáy bao nhieâu cuõng khoâng sao caû.

      Cho neân, chuùng ta khoâng neân baùm víu vaøo giôùi luaät, maø haõy coi xem noù coù thích hôïp ñeå aùp duïng vaøo moät hoaøn caûnh hay khoâng. Leõ dó nhieân, chuùng ta phaûi giöõ giôùi trong tröôøng hôïp mình coù theå thöông haïi tôùi ngöôøi khaùc. Coù nhieàu khi ngöôøi ta ñeán laøm haïi chuùng ta, chuùng ta phaûi coá gaéng baûo veä sinh maïng naøy, nhöng vaïn nhaát neáu bò ngöôøi ta gieát ñi, thì cuõng ñöøng neân oaùn traùch hoï. Khoâng neân vì taùnh maïng mình maø gieát ngöôøi khaùc. Khoâng haún vieäc hoï gieát mình laø ñieàu xaáu, coù theå hoï giuùp mình sôùm ñöôïc giaûi thoaùt voøng sanh töû (Sö Phuï cöôøi). Trong tröôøng hôïp naøy, coøn phaûi caùm ôn hoï. Cho neân Chuùa Gieâ Su Kitoâ, Phaät Thích Ca Maâu Ni, hoaëc caùc Minh Sö töø xöa ñeán nay, khi ngöôøi khaùc laøm haïi hoï, hoï ñeàu khoâng phaûn khaùng. Khoâng gioáng nhö nhöõng ngöôøi theá tuïc, tuy laø hoï coù nhöõng ñieåm toát, nhöng khi ngöôøi khaùc ñoái ñaõi vôùi hoï khoâng toát, laø hoï muoán gieát ngöôøi ta, hoaëc coù nhöõng yù nieäm baùo thuø. Chuùng ta laø ngöôøi tu haønh, baát cöù chuyeän gì ñeàu giao cho Thöôïng Ñeá chaêm soùc, toát xaáu ñeàu ñeå Ngaøi lo lieäu, chuùng ta khoâng neân sôï baát cöù chuyeän gì.

      Baây giôø Moses baét ñaàu giaûi thích nhöõng ñieàu raên ñoù cho hoï nghe. Cho neân nhöõng ngöôøi ñoù ñoàng yù seõ toân troïng giôùi luaät cuûa Thöôïng Ñeá. Sau ñoù Moses leân nuùi Sinai, vì Thöôïng Ñeá noùi raèng Ngaøi seõ vieát Möôøi Ñieàu Raên treân mieáng ñaù lôùn, neân Moses leân ñoù laáy.

      Nhöng coù theå laàn naøy oâng ta nhaäp ñònh hôi laâu, oâng khoâng chæ leân ñoù laáy caùc ñieàu raên thoâi, maø coù theå vöøa xem caùc giôùi luaät naøy vöøa nguû, hoaëc coù theå oâng toïa thieàn, sau ñoù meät roài nghæ ngôi, roài tieáp tuïc toïa thieàn, coù theå oâng ta beá quan! Muoán laáy caùc ñieàu raên maø Thöôïng Ñeá ñích thaân vieát, coù leõ oâng muoán tònh hoùa thaân tröôùc, giöõ giôùi roõ raøng moät chuùt, môùi coù theå ñuû trí hueä ñeå lieãu ngoä theâm, cho neân oâng ôû ñoù toïa thieàn moät thôøi gian khaù laâu.

      Sau ñoù nhöõng ngöôøi ôû döôùi naøy, nghe noùi oâng ñaõ ñi boán möôi ngaøy, nhöõng ngöôøi ñôïi oâng xuoáng nuùi ñaõ khoâng coøn kieân nhaãn nöõa. Hoï baét ñaàu noåi giaän, lung lay vaø nieàm tin bò suy yeáu. Hoï cuøng nhau noùi raèng: "Ai da! Khoâng bieát coù chuyeän gì xaûy ra cho oâng Moses khoâng? Taïi sao oâng chöa trôû veà?" Hoï noùi vôùi Aaron raèng: "Chuùng ta baây giôø caàn moät Thöôïng Ñeá khaùc, caàn moät minh sö khaùc. Khi xöa Moses ñem chuùng ta töø Ai Caäp ñeán ñaây, chuùng ta chæ coù moät minh sö thoâi. Baây giôø oâng ta khoâng coøn, chuùng ta caàn moät minh sö khaùc. Haõy nhanh leân, coù ñöôïc khoâng?" (Sö Phuï cöôøi: Hoï coøn xin moät Minh Sö sôùm ñöôïc gôûi tôùi!)

      Aaron cuõng raát ngu, oâng ta ñoàng yù vaø keâu nhöõng nam nöõ laáy vaøng vaø baûo thaïch cuûa hoï ra roài naáu thaønh moät hình con kim ngaâu, vaø oâng noùi vôùi hoï raèng: "Ñaây laø minh sö môùi cuûa caùc ngöôi." Sau ñoù oâng laøm moät baøn thôø ñeå noù leân, roài moïi ngöôøi cuøng laïy con kim ngaâu, vaø ai naáy ñeàu vui veû. Thôøi gian daøi troâi qua, hoï queân ñi vaø noùi raèng: "AØ, con kim ngaâu naøy, vò minh sö naøy ñem chuùng ta töø Ai Caäp ñeán ñaây, giaûi phoùng ñôøi soáng noâ leä cho chuùng ta." Hoï cöù baùi laïy con kim ngaâu, sau ñoù nhaûy muùa ca haùt töng böøng, ca taùn tuïng Thöôïng Ñeá kim ngaâu, thaàn cuûa con kim ngaâu.

      Thöôïng Ñeá thaáy hoï môùi ñaây maø ñaõ phaûn boäi lôøi höùa cuûa hoï, ñi baùi laïy moät loaïi thaàn "kim ngaâu", neân Thöôïng Ñeá raát giaän. ÔÛ ñaây hoï vieát laø Thöôïng Ñeá giaän, toâi khoâng hieåu Thöôïng Ñeá coù giaän khoâng?

      Nhöng neáu nhö Ngaøi giaän, toâi cuõng khoâng traùch Ngaøi. Cho neân khi Moses xuoáng nuùi, thaáy moïi ngöôøi ôû ñoù nhaûy muùa ca haùt, laïy luït con kim ngaâu, oâng ta raát giaän. Vì luùc ñoù Moses quaù giaän neân oâng ñaõ neùm vuïn taûng ñaù maø treân ñoù coù khaéc Möôøi Ñieàu Raên cuûa Thöôïng Ñeá. Sau ñoù oâng cuõng ñoát con kim ngaâu thaønh tro.

      Moses la maéng hoï raèng: "Caùc ngöôi laøm nhöõng chuyeän thaät kinh khuûng, thaät voâ duyeân, thaät ngu daïi!" OÂng khoâng phaûi chæ maéng nhö vaäy thoâi, maø coøn lôùn tieáng nhieàu hôn nöõa, ôû ñaây chæ vieát moät hai caâu thoâi. Sau khi la maéng xong, Moses voán dó raát yeâu thöông daân cuûa oâng, neân oâng laïi caàu Thöôïng Ñeá tha toäi cho nhöõng ngöôøi voâ minh naøy, ñöøng giaän hoï, cho hoï coù cô hoäi thöù hai ñeå hoái caûi, laøm laïi con ngöôøi toát. Thöôïng Ñeá raát kieân nhaãn, laïi moät laàn nöõa vieát giôùi luaät xuoáng. Laàn naøy khi Moses ñem ñöôïc Möôøi Ñieàu Raên veà, hoï raát ngoan ngoaõn tuaân theo, khoâng coøn ca haùt nhaûy muùa vaø baùi minh sö kim ngaâu, hoaëc suøng baùi Thöôïng Ñeá khaùc nöõa. Moïi ngöôøi luùc naøy raát khieâm toán, coá gaéng nhaãn naïi nghe Moses giaûi thích veà Möôøi Ñieàu Raên cuûa Thöôïng Ñeá ban cho. Töø ñoù, giöõa Thöôïng Ñeá vaø ngöôøi Do Thaùi baét ñaàu coù moät hieäp öôùc, vaø nhö vaäy moïi ngöôøi ñeàu vui veû.

      Vì söï yeâu caàu cuûa quyù vò, toâi coá gaéng giaûi thích theâm veà caùc ñieàu raên. Ñieàu raên thöù nhaát laø: "Khoâng ñöôïc toân thôø nhöõng thaàn töôïng khaùc ngoaøi Ta ra." Khi ngöôøi ta theo ñaïo Phaät, hoï cuõng phaûi giöõ moät giôùi luaät töông töï nhö vaäy. Vò thaày seõ baûo ngöôøi ñeä töû theä nguyeän: Ñeä töû töø nay quy y Phaät, quy y Phaùp, quy y Taêng; khoâng quy y tieân, thieân, thaàn, quyû, vaät." Ñieàu ñoù cuõng cuøng nghóa naøy. Quy y Phaät laø quaû vò toái cao, voâ thöôïng chaùnh ñaúng chaùnh giaùc, Thöôïng Ñeá. Phaùp töø Phaät maø ra, vì chæ coù phaùp töø moät vò Phaät noùi ra môùi laø chaân phaùp. Ñoù cuõng laø voâ thöôïng phaùp. Taêng cuõng töø Phaät tröôûng döôõng maø ra, laø con caùi cuûa Phaät. Taêng chuùng laø Phaät töû hoaëc thieân töû, cho neân hoï laø nhöõng chuùng sanh voâ thöôïng.

      Neáu chuùng ta quy y vôùi caáp thaáp, ñöông nhieân khoâng toát cho chuùng ta. Gioáng nhö chuùng ta muoán kieám moät ngöôøi baïn, thì neân kieám moät ngöôøi baïn toát nhaát; hoaëc chuùng ta muoán choïn moät vò quoác vöông hoaëc toång thoáng, thì phaûi choïn ngöôøi toát nhaát, coù ñaïo ñöùc nhaát, coù trí hueä nhaát. Neáu chuùng ta choïn moät vò toång thoáng khoâng toát, bieát raèng chuùng ta muoán toát nhaát, nhöng laïi choïn caáp thaáp hôn, thì ñöông nhieân ñoái vôùi mình khoâng toát. Töông töï nhö chuùng ta muoán suøng baùi thì suøng baùi ñaúng caáp cao nhaát laø Thöôïng Ñeá toái cao. Neáu chuùng ta toân thôø ma quyû, thaàn thaùnh, thí duï nhö thoå thaàn, thuûy thaàn, sôn thaàn, thaàn thaùi döông hoaëc baát cöù vò thaàn naøo, ñeàu khoâng ñuùng, vì löïc löôïng cuûa hoï chæ coù haïn.

      Thöôïng Ñeá toái cao cuûa chuùng ta môùi coù löïc löôïng toái cao voâ haïn. Khoâng caàn quyù vò goïi Ngaøi laø Thöôïng Ñeá toái cao, chí Ñaïi Chaân Chuû, hay Phaät Toå, ñeàu ñöôïc caû. Bieát Ngaøi toái cao laø ñöôïc roài. Beân trong cuûa quyù vò phaûi hieåu, Ngaøi laø löïc löôïng toái cao trong vuõ truï. Khoâng neân cuùi ñaàu phuïc toøng thoå ñòa hoaëc thoå thaàn, nhö vaäy ñoái vôùi mình khoâng höõu lôïi. Cho neân Thöôïng Ñeá noùi raèng: "Khoâng ñöôïc thôø nhöõng thaàn töôïng khaùc ngoaøi Ta ra." Ngaøi khoâng phaûi ñoäc taøi maø Ngaøi noùi söï thaät.

      Thí duï nhö quoác gia coù moät vò toång thoáng, chuùng ta neân toân troïng oâng ta laø ñuû roài, ñaâu caàn phaûi phuïc toøng moät toång thoáng giaû naøo khaùc, hoaëc moät vò toång thoáng tuyeån choïn sau, duø raèng oâng ta noùi: "Toâi laø toång thoáng, toâi raát thích laøm toång thoáng!", nhöng cuõng khoâng ai choïn oâng ta. OÂng noùi laø thích laøm toång thoáng roài chuùng ta nghe nhö vaäy laïi ñi phuïc toøng oâng ta, nhö vaäy coù ñuùng khoâng? Neáu chuùng ta keå taâm söï cuûa chuùng ta, noùi chuyeän chính trò cho oâng ta nghe, keâu oâng ñi lo vieäc quoác gia ñaïi söï, thì ñöông nhieân laø khoâng ñuùng roài. Chuùng ta ñaõ coù moät vò toång thoáng roài, moïi ngöôøi ñaõ choïn oâng, bieát oâng ta laø gioûi nhaát, coù ñòa vò toái cao, neân phaûi baûo veä oâng ta, choïn moät ngöôøi nhö theá laø ñuû roài. Cho neân neáu toång thoáng noùi vôùi chuùng ta raèng: Toâi laø toång thoáng, laø ngöôøi laõnh ñaïo toái cao cuûa quoác gia. Quyù vò khoâng neân nghe lôøi ngöôøi naøo khaùc xöng laø toång thoáng, maø chæ nghe lôøi toâi thoâi." OÂng ta noùi nhö vaäy coù ñuùng khoâng? (Moïi ngöôøi ñaùp: Thöa ñuùng) Töông töï, Thöôïng Ñeá cuõng noùi vôùi chuùng ta laø chuùng ta chæ neân suøng baùi Ngaøi maø thoâi.

      Treân thöïc teá, Thöôïng Ñeá laø minh sö beân trong, löïc löôïng toái cao. Ñôøi ñôøi kieáp kieáp Thöôïng Ñeá ñaõ chaêm lo cho toå toâng cuûa nhöõng ngöôøi do Thaùi cho tôùi ñôøi Moses, vì toå toâng cuûa hoï tu Phaùp Moân Quaùn AÂm, löïc löôïng baát khaû tö nghò! Ngay caû nhöõng ñôøi sau naøy Ngaøi vaãn coøn tieáp tuïc chaêm soùc. Vì Ngaøi chaêm soùc raát chu ñaùo, neân Ngaøi coù quyeàn noùi raèng: "Khoâng ñöôïc thôø nhöõng thaàn töôïng khaùc ngoaøi Ta ra." Khi nhöõng ngöôøi Do Thaùi hoaëc chuùng ta cuõng vaäy, gaëp Thöôïng Ñeá ñoù, minh sö beân trong chaêm soùc chuùng ta chu ñaùo, ñöông nhieân chuùng ta chæ neân toân thôø Ngaøi thoâi vaø khoâng coøn phaûi ñi ñaâu khaùc ñeå tìm kieám. Khi Thöôïng Ñeá noùi vôùi caùc thaàn daân cuûa Ngaøi raèng: "Khoâng ñöôïc thôø nhöõng thaàn töôïng khaùc ngoaøi Ta ra." Khoâng phaûi vì muoán toát cho Ngaøi, maø Ngaøi bieát toân thôø Ngaøi seõ toát cho daân cuûa Ngaøi. Caøng suøng baùi Ngaøi, caøng toát cho hoï. Thöôïng Ñeá khoâng phaûi vì kieâu ngaïo maø noùi, Ngaøi noùi söï thaät ñeå chaêm soùc hoï.

      Töông töï, quyù vò coù con caùi trong gia ñình, moãi ngaøy ñeàu chaêm soùc chuùng raát chu ñaùo. Muoán gì coù naáy, cho tieàn ñi hoïc, chaêm soùc söùc khoûe, aên uoáng, dinh döôõng, quaàn aùo raát chu ñaùo, Cho neân neáu con caùi toân thôø ngöôøi laùng gieàng, nhö vaäy laø khoâng ñuùng roài. Nhöõng ngöôøi ñoù khoâng quan heä gì vôùi chuùng, khoâng cho chuùng ñoàng naøo, khoâng cho quaàn aùo, khoâng chaêm soùc chuùng, thöông yeâu chuùng, khoâng theå noùi vì nhìn gioáng nhau, hoaëc chuùng thích toân kính ai thì laøm theo yù ñoù. Cha meï cuûa chuùng ta vaãn laø cha meï cuûa chuùng ta maø!

      Cho neân neáu cha meï chuùng ta noùi raèng: "Caùc con chæ neân nhaän ta laø cha meï thoâi, ñöøng nhaän ngöôøi khaùc laø cha meï cuûa caùc con." Ñieàu naøy cuõng khoâng phaûi vì loøng kieâu ngaïo maø noùi, söï thaät vì muoán toát cho con caùi. Neáu quyù vò moãi ngaøy chaïy qua nhaø laùng gieàng, hoâm nay ngöôøi laùng gieàng naøy, mai ngöôøi laùng gieàng kia, caû ngaøy ñi nhaän cha meï khaùc, nhö vaäy thaân theå cuûa quyù vò seõ bieán ra sao? Thaân phaän cuûa quyù vò seõ theá naøo? Ngay caû cha meï cuûa quyù vò cuõng khoâng theå chaêm soùc cho quyù vò, vì quyù vò chaïy lung tung. Nhö vaäy ñoái vôùi quyù vò khoâng toát. Cho neân Thöôïng Ñeá gioáng nhö cha meï vaäy, raát thöông yeâu daân cuûa Ngaøi, keâu goïi hoï nhìn nhaän Ngaøi, tin töôûng Ngaøi, sau ñoù moïi vieäc seõ trôû neân toát ñeïp. Ñaây laø chuû ñích cuûa Ngaøi.

      Ñoâi khi, moät vò Minh Sö noùi vôùi chuùng ta neân tin töôûng Ngaøi, chuyeän gì cuõng neân caàu khaån vôùi Ngaøi, ñöøng caàu nhöõng thaàn thaùnh khaùc. Nhö vaäy laø toát cho chuùng ta vaø Ngaøi bieát Ngaøi coù theå cho chuùng ta taát caû. Quyù vò ñi tìm ngöôøi khaùc, chaúng ñöôïc gì laïi phí thôøi giôø maø thoâi vaø lôõ maát cô hoäi ñöôïc vò thaày ñoù chaêm soùc. Cho neân Ngaøi môùi noùi vôùi chuùng ta raèng: "Chæ caàn quyù vò tin töôûng ta laø ñuû roài, ñöøng tin töôûng gì khaùc." Khoâng phaûi vì Ngaøi ganh tî, taïi sao Ngaøi phaûi ganh tî? Toaøn vuõ truï ñeàu laø cuûa Ngaøi, khoâng coù gì maø Ngaøi khoâng laáy ñöôïc, taïi sao phaûi tranh giaønh vôùi chuùng ta? Taïi sao phaûi ganh tî? Quyù vò tin töôûng Ngaøi hoaëc khoâng tin töôûng Ngaøi, ñoái vôùi Ngaøi khoâng maát maùt gì, bôûi chuùng ta voán laø cuûa Ngaøi. Gioáng nhö chuùng ta voán laø cha meï cuûa ñöùa nhoû ñoù vaäy, cha meï khoâng caàn phaûi tranh giaønh, söï thaät laø nhö vaäy. Chæ vì neáu nhö nhöõng con caùi khoâng nhaän ra cha meï cuûa chuùng, thì ñôøi soáng cuûa chuùng khoâng ñöôïc thoaûi maùi, ñoái vôùi baûn thaân khoâng coù ích lôïi, khoâng nhaän ñöôïc thöù gì, taøi saûn cuõng khoâng nhaän ñöôïc, khieán cho cha meï cuõng khoâng theå chaêm soùc chuùng ñöôïc. Neáu quyù vò caû ngaøy chaïy ñoâng chaïy taây, cha meï khoâng bieát quyù vò ôû ñaâu, thì laøm sao chaêm soùc cho quyù vò ñöôïc? Cho neân ñoái vôùi con caùi khoâng coù lôïi, khoâng phaûi laø ñoái vôùi cha meï khoâng coù lôïi, hieåu khoâng? (Moïi ngöôøi voã tay)

      Khi theo moät vò Minh Sö tu hoïc, chuùng ta coù theå hieåu raèng Ngaøi seõ chaêm soùc chuùng ta moïi thöù, beân trong, beân ngoaøi, chuyeän lôùn, chuyeän nhoû. Cho neân neáu chuùng ta tin töôûng Ngaøi, cuõng khoâng phaûi laø ñieàu khoù hieåu. Chuùng ta caøng tin töôûng Ngaøi, Ngaøi caøng coù cô hoäi chieáu coá ñeán chuùng ta. Vì muoán cho chuùng ta toát neân Ngaøi môùi noùi vaäy. Neáu chuùng ta voâ minh, nghó raèng mình laø mình vaø khoâng coù quan heä vôùi Ngaøi. Nhöng Ngaøi hieåu roõ laø Ngaøi coù quan heä vôùi chuùng ta. Gioáng nhö treû con khoâng bieát chuyeän, coù khi cha meï phaûi nghieâm khaéc moät chuùt, roài chuùng giaän, boû ñi, vaø nghó raèng cha meï khoâng chieáu coá, khoâng thích, khoâng thöông. Khoâng phaûi ñaâu, vì muoán con caùi toát neân cha meï môùi nghieâm khaéc, vì cha meï hieåu roõ con caùi coù quan heä vôùi hoï, hieåu raèng söï quan taâm tôùi con caùi phaùt xuaát töø tình thöông cuûa mình, hy voïng con caùi thaønh ngöôøi toát. Nhöng con caùi khoâng hieåu, chaïy lung tung, traùch sai cha meï, laøm chuyeän xaáu, khieán cho cha meï lo aâu vaø caøng khoù chaêm soùc chuùng hôn.

      Töông töï, ñoái vôùi Thöôïng Ñeá (hay vò minh sö) vaø ñeä töû cuûa Ngaøi. Ngaøi hieåu chuùng ta laø con caùi cuûa Ngaøi, Ngaøi phaûi chaêm soùc chuùng ta. Chuùng ta muoán gì Ngaøi ñeàu cho caû, chæ vì chuùng ta khoâng hieåu. Chuùng ta nghó raèng mình coù quyeàn, coù theå töï chaêm soùc laáy. Cho neân laøm roái raém leân. Gioáng nhö treû em muoán töï chaêm soùc cho mình, chöa tröôûng thaønh, chöa coù trí hueä, chöa ñuû thoâng minh, chöa ñuû khaû naêng. Caøng laøm roái raém lung tung, laïi caøng hoang mang vaø caøng xa gia ñình. Nhö vaäy caøng khieán cho ñôøi soáng theâm nguy hieåm vaø khoù khaên. Cha meï haén theâm baän taâm maø thoâi. Cho neân chuùng ta phaûi nhìn nhaän Thöôïng Ñeá, tin töôûng Ngaøi. Ngaøi laø trí hueä toái thöôïng cuûa chuùng ta! Ngaøi khoâng phaûi laø ngöôøi xa laï maø laø ngöôøi thaân kính thöông yeâu nhaát cuûa chuùng ta. Neáu chuùng ta töø choái Ngaøi, chuùng ta ñi baùi laïy Phaät goã beân ngoaøi, laïy sôn, laïy thaàn, vaùi quyû, chuùng ta caøng hoang mang theâm maø thoâi. Taát caû bôûi vì chuùng ta töø choái Ngaøi, khoâng ñeå cho Ngaøi chaêm soùc chuùng ta.

      Toâi daïy quyù vò haønh thieàn, tìm ra töï taùnh, vì muoán quyù vò töï nhaän thöùc ra trí hueä cuûa Thöôïng Ñeá, ñeå Ngaøi hieän loä, ñeå Ngaøi coù cô hoäi chaêm soùc vaø chæ daãn chuùng ta, khieán cho ñôøi soáng cuûa chuùng ta caøng saùng suûa, caøng deã chòu hôn. Cho neân toâi môùi noùi quyù vò ñöøng ra ngoaøi laïy thaàn, quyû, töôïng Phaät. Laïy töôïng gì cuõng voâ ích! Phaät trong taâm, Thöôïng Ñeá ôû beân trong chuùng ta. Neáu chuùng ta khoâng tìm Ngaøi beân trong, thì ñi ñaâu tìm Ngaøi? Moïi phöông phaùp tìm kieám beân ngoaøi ñeàu sai heát. (Moïi ngöôøi voã tay) Cho neân khoâng caàn noùi nhieàu cuõng lieãu ngoä ñöôïc.

      Cho neân ôû ñaây Thöôïng Ñeá noùi raèng: "Khoâng ñöôïc thôø nhöõng thaàn töôïng khaùc ngoaøi Ta ra." Laø ñuùng. "Toân thôø Ta" laø chæ trí hueä beân trong, khoâng neân toân thôø thaàn töôïng. Ngaøi noùi thaät söï ñuùng, khoâng phaûi chæ doïa ngöôøi. Baûn thaân Ngaøi laø chí thöôïng, chí ñaïi, chí cao, Ngaøi khoâng caàn baát cöù ngöôøi naøo toân thôø Ngaøi, taùn thaùn Ngaøi. Neáu chuùng ta tìm ñöôïc Ngaøi, tin töôûng Ngaøi, thì chuùng ta seõ caûm thaáy thoaûi maùi. Vì söï ñau khoå cuûa chuùng ta, vì loøng thaønh caàu khaån cuûa chuùng ta neân Ngaøi môùi chæ daãn chuùng ta vaø noùi raèng: "Ñöôïc, caùc ngöôi muoán thoaûi maùi, muoán coù trí hueä, muoán thoâng minh, muoán thong thaû, caùc ngöôi phaûi tin töôûng ta, chæ toân thôø ta maø thoâi, nhö vaäy seõ toát cho caùc ngöôi."

      Thöôïng Ñeá khoâng phaûi eùp uoång ai caû. Ngaøi noùi söï thaät. Ñoái vôùi con caùi cuûa mình, quyù vò khoâng noùi söï thaät thì noùi gì? Quyù vò khoâng theå khaùch saùo noùi raèng: "Ñöôïc roài, caùc con khoâng nhaän chuùng ta laø cha meï cuõng ñöôïc, caùc con khoâng nhaän cuõng khoâng sao, caùc con ra ngoaøi nhaän ngöôøi laùng gieàng cuõng ñöôïc!" Laøm sao coù theå noùi nhö vaäy ñöôïc? Neáu chuùng nhaän sai ngöôøi, ñôøi soáng cuûa chuùng seõ khoâng thoaûi maùi, chuùng seõ ñi lung tung, chuùng khoâng coù tieàn ñeå tieâu duøng, khoâng coù côm aên, khoâng ai nhaän chuùng laø con cuûa hoï, vì khoâng ai muoán chaêm soùc con cuûa ngöôøi khaùc. Tuy chuùng coù theå ñeán coâ nhi vieän ñeå coù côm aên, aùo maëc, cuõng khoâng theå coù ñôøi soáng thoaûi maùi, tình caûm ruoät thòt, ñöôïc yeâu thöông nhö cha meï ruoät vaäy. Con ngöôøi khoâng phaûi chæ caàn aên côm, aùo maëc maø thoâi, maø coøn caàn coù tình thöông cuûa cha meï. Cho neân coù nhieàu treû em, sau khi sanh ra cha meï göûi cho ngöôøi laùng gieàng nuoâi, khoâng gaàn guõi vôùi cha meï, neân sau khi tröôûng thaønh troâng chuùng ñaàn ñoän.

      Vì tình thöông ñoái vôùi con caùi, cha meï phaûi noùi roõ raøng: "Con laø con cuûa ta. Neáu con boû nhaø, con seõ gaëp nhieàu khoù khaên. Neáu con muoán ñôøi soáng thoaûi maùi, muoán toát, thì con phaûi tin töôûng vaøo cha meï, ñeå cha meï chaêm soùc con." Luùc ñoù coøn khaùch saùo gì nöõa, coøn maéc côû gì nöõa? Chuùng ta noùi söï thaät, khoâng kieâu ngaïo thì khoâng neân hoå theïn. Cho neân nhieàu khi quyù vò nghe toâi noùi thì nghó raèng toâi phaûi caûm thaáy kyø cuïc, nhöng toâi khoâng caûm thaáy kyø cuïc. Neáu toâi gaït quyù vò, toâi môùi sôï, môùi caûm thaáy boái roái. Toâi coù theå gaït ñöôïc nhieàu ngöôøi quyù vò nhö vaäy sao? Khoâng theå ñöôïc. Quyù vò coù ngöôøi laø giaùo sö, coù ngöôøi laø baùc só, coù ngöôøi laø thöông gia, coù soá IQ cao, toâi gaït quyù vò ñöôïc bao laâu? Cho neân toâi noùi chuyeän thaät! Toâi noùi thaät, quyù vò tin thì toát, khoâng tin cuõng khoâng sao, toâi khoâng caûm thaáy kyø. Ñoái vôùi ngöôøi ta toát thì phaûi noùi söï thaät, neáu ñoái vôùi ngöôøi ta khoâng toát, ñöông nhieân phaûi giöõ yù.

      Giôùi luaät thöù hai ñaõ noùi ñöôïc phaân nöûa laø: "Khoâng neân taïo ra thaàn töôïng, roài toân thôø hoï". Taïi sao Thöôïng Ñeá ñaëc bieät quan taâm ñeán nhöõng chuyeän naøy? Bôûi vì con ngöôøi chuùng ta raát thoâng minh, coù trí hueä, coù sinh ñoäng, maø ñi laïy moät mieáng goã, moät cuïc ñaù thì coù phaûi laø ngu daïi khoâng? Taïi sao coù ngöôøi laøm nhö vaäy maø coøn töôûng laø mình hay?

      Quoác phuï cuûa chuùng ta, baùc só Toân Daät Tieân, thoâng minh laém. Heøn chi ngöôøi ta goïi oâng laø Quoác phuï, thaät laø hôïp lyù! OÂng ñaõ ñaäp vôõ moät böùc töôïng vaø coøn hoûi, taïi sao coù theå goïi laø Phaät? Coù khoâng? (Moïi ngöôøi ñaùp: Thöa coù) Toâi nghó raèng oâng ta raát gioûi. Ngöôøi coù trí hueä coù söï loâi cuoán raát maïnh. Heøn chi oâng thaønh coâng. Ñeán baây giôø hoï coøn kính troïng oâng. Chuùng ta khoâng neân ganh vôùi oâng, oâng ñaùng ñöôïc ngöôøi kính troïng.

      Nghe noùi oâng leân nuùi Phoå Ñaø gaëp ñöôïc Quaùn AÂm Boà Taùt, bieåu thò raèng oâng raát coù loøng tin, taâm ñôn thuaàn môùi nhö vaäy ñöôïc. OÂng voán laø ngöôøi Thieân Chuùa giaùo, neáu oâng chaáp vaøo thaàn töôïng cuûa Thieân Chuùa Giaùo, ñöông nhieân oâng seõ chæ thaáy Chuùa Gieâ Su Kitoâ thoâi. Coù theå thaáy ñöôïc Quaùn Theá AÂm Boà Taùt, bieåu thò raèng oâng khoâng coù taâm phaân bieät, taâm raát ñôn thuaàn, laø ngöôøi raát toát.

      Leõ dó nhieân, oâng ñaõ töøng ñaùnh giaëc, cuõng coù theå ñaõ gieát moät soá ngöôøi, nhöng chuyeän naøy khoù traùnh. Toâi ñaõ töøng noùi, giôùi luaät cuõng coøn tuøy hoaøn caûnh. Neáu quyù vò laø quaân nhaân, duø coù gieát moät traêm ngöôøi, cuõng khoâng phaïm toäi hoaëc phaïm giôùi. Nhöng neáu vì thuø haän caù nhaân, laøm ngöôøi ta bò thöông thoâi, nghieäp chöôùng cuõng raát naëng. Bôûi vì quyù vò coù aùc taâm muoán gieát ngöôøi. Nhöng nhöõng quaân nhaân thì khaùc, hoaøn caûnh cuûa hoï laø bò eùp buoäc, neân khoâng phaïm giôùi.

      Cho neân khoâng theå töï phaùn xeùt mình baèng caùch ñaõ phaïm giôùi bao nhieâu laàn, lôùn côõ naøo, gieát bao nhieâu ngöôøi, hoaëc laø ñaïo ñöùc cuûa quyù vò ra sao, maø phaûi coi tình traïng, coi taâm cuûa quyù vò, khoâng phaûi chæ coi haønh vi maø thoâi. Cho neân coù nhieàu khi phaøm phu chuùng ta raát khoù maø phaùn ñoaùn ñöôïc ngöôøi khaùc, phaûi raát vi teá môùi coù theå phaân bieät ñöôïc toát xaáu, khoâng thì chuùng ta seõ bò hieåu laàm. Thaáy ngöôøi khaùc gieát ngöôøi thì la leân: "oà, xaáu quaù!" Thaáy ngöôøi naøo cuùng döôøng, xaây chuøa, caát beänh vieän thì noùi: "oà, toát! Toát!" Khoâng nhaát ñònh laø nhö vaäy! Khoâng bieát tieàn ñoù töø ñaâu ñeán, oâng boû soá tieàn ñoù ra vôùi muïc ñích gì? OÂng ta coù theå muoán noåi danh hoaëc lôïi duïng ñeå laøm chuyeän gì khaùc. Trong tröôøng hôïp naøy thì khoâng coù coâng ñöùc gì caû.

      Neáu chuùng ta thôø moät böùc töôïng, bieåu thò raèng ñaúng caáp cuûa chuùng ta raát thaáp, ñeán noãi khoâng theå caûi söûa ñöôïc, khoâng coù trí hueä, khoâng coù naêng löïc phaùn ñoaùn, khoâng hieåu ñoù chæ laø moät mieáng goã laøm ra maø thoâi. Neáu laïy mieáng goã ñoù thì laïy mieáng goã khaùc cuõng vaäy thoâi, laïi khoâng maát thôøi giôø, khoâng caàn phaûi ñieâu khaéc cöïc nhoïc, khoâng caàn phaûi sôn pheát, coøn phaûi ñi mua maéc tieàn nöõa. Ñieàu naøy chöùng toû raèng chuùng ta khoâng bieát phaùn ñoaùn toát xaáu, khoâng lieãu ngoä ñöôïc trí hueä ôû nôi ñaâu, khoâng hieåu kinh ñieån noùi "Phaät taïi taâm", Thöôïng Ñeá ôû beân trong chuùng ta. Chuùng ta ñaõ lô laø vôùi moïi kinh ñieån, lô laø vôùi tö töôûng cuûa Minh Sö, lô laø vôùi Thöôïng Ñeá, vôùi söï giaùo hoùa cuûa Phaät Boà Taùt. Chuùng ta ñaõ ñi quaù xa, quaù xa, beänh tình raát nghieâm troïng. Neáu coøn laïi moät chuùt trí hueä ñi nöõa, nhöng chuùng ta cöù baùi laïy nhö vaäy thì cuõng tieâu tan heát!

      ÔÛ AÁn Ñoä coù moät caâu chuyeän nhö sau: Coù moät coâ gaùi noï laïy moät vò minh sö laøm thaày. Coù moät hoâm coâ thaáy sö phuï cuûa coâ xuaát hieän beân trong, coâ raát möøng, nhöng khi coâ soáng chung chaï vôùi nhöõng ngöôøi khaùc thì coâ laïi queân ñi chuyeän naøy. Coù moät ngaøy coâ bò beänh; coâ caàu sö phuï cuûa coâ nhöng khoâng ñöôïc. Coù theå sö phuï cuûa coâ coá yù ñeå cho coâ beänh, ñeå tieâu tröø moät soá nghieäp chöôùng. Coâ traùch sö phuï cuûa coâ khoâng ñeán giuùp, neân coâ ñi laïy nhöõng thaàn töôïng khaùc. ÔÛ AÁn Ñoä coù raát nhieàu thaàn töôïng, quyù vò ñi ñeán ñaâu cuõng thaáy tieåu thaàn, ñaïi thaàn, trung thaàn, thaàn maäp, thaàn oám, ñeàu coù caû. Sau khi coâ laïy nhöõng thaàn töôïng, tröôùc ñoù coâ coøn thaáy sö phuï cuûa coâ xuaát hieän tröôùc maët, nhöng sau khi coâ cuùi xuoáng laïy töôïng thaàn thì söï phuï cuûa coâ bieán maát.

      Coâ veà nhaø ngaãm nghó: "oà, sao laï vaäy? Sö phuï môùi ôû ñoù maø, toâi môùi laïy xuoáng moät chuùt thì khoâng thaáy nöõa!" Coâ raát buoàn, suy nghó maáy ngaøy, khoâng aên côm ñöôïc vaø ngoài xuoáng thieàn, nhaát ñònh yeâu caàu sö phuï phaûi xuaát hieän giaûi thích boãng nhieân taïi sao laïi boû coâ ta. (Laïi traùch sö phuï nöõa.) Vì coâ raát thaønh taâm khieán sö phuï cuûa coâ caûm ñoäng vaø hieän ra noùi raèng: "Khi coâ laïy nhöõng töôïng goã kia, coâ haï ta xuoáng coøn thaáp hôn hoï, neân ta khoâng coù choã ñöùng, thaáp quaù ta ñöùng khoâng ñöôïc neân phaûi boû chaïy."

      Taïi sao chuùng ta ñöôïc goïi laø "ngöôøi"? Bôûi vì chuùng ta vaø ñoäng vaät khoâng gioáng nhau. Chuùng ta coù theå phaân bieät toát xaáu, phaân bieät cao thaáp, phaân bieät ñaïo ñöùc hoaëc nhöõng ñieàu hung aùc, coù theå coù naêng löïc choïn löïa. Ñoäng vaät thì khaùc, quyù vò huaán luyeän chuùng theá naøo thì chuùng seõ trôû neân theá ñoù, ngay caû con coïp, nhöõng ngöôøi trong ñoaøn xieác coù theå huaán luyeän noù thaønh con meøo, hoaëc laø sö töû, con voi ñeàu bò ngöôøi huaán luyeän chuùng, keâu chuùng laøm gì thì chuùng laøm naáy, khoâng daùm phaûn khaùng. Veà phöông dieän naøy thì ñoäng vaät hôi ngu, deã daøng maát ñi söï töï chuû.

      Ngöôøi thì khoâng theå nhö vaäy, ngay caû khi bò nhoát trong tuø, ngöôøi vaãn coá troán thoaùt; khi bò aùp löïc thì nghó caùch choáng traû; khi bò vu khoáng hoaëc thaáy khoâng coâng bình thì nghó caùch giaûi thích cho roõ raøng, vì con ngöôøi coù trí hueä. Neáu trí hueä vó ñaïi cuûa chuùng ta bò ngöôøi ta laøm lu môø ñi, bò ngöôøi ta gaït gaãm, sau ñoù ñi laïy quyû, vaùi thaàn töôïng, ñöông nhieân chuùng ta laø nhöõng ngöôøi ñaùng thöông nhaát, lìa Phaät quaù xa! Trong kinh Phaät coù noùi roõ raøng "Phaät taïi taâm", "Duøng aâm, duøng saéc khoâng thaáy ñöôïc Nhö Lai", maø chuùng ta vaãn coøn ôû ñoù baùi aâm, baùi saéc. Thoâi thì veà nhaø, laïy cha laïy meï mình coøn coù coâng ñöùc hôn, söï thaät laø nhö vaäy.

      Neáu nhö quyù vò thích laïy, haõy veà nhaø laïy cha meï cuûa quyù vò. Hoï laø Phaät coøn soáng, beân trong coù Phaät taùnh. Nhöõng töôïng goã kia quyù vò ñaäp ra coi, beân trong khoâng coù gì caû. Duø raèng cha meï cuûa quyù vò raát voâ minh, chöa nhaän ñöôïc Phaät taùnh cuûa mình, nhöng toái thieåu beân trong cuûa hoï coù Phaät taùnh, chæ vì hoï chöa bieát maø thoâi. Coøn nhöõng khuùc goã kia, beân trong khoâng coù gì heát. Neáu quyù vò thích laïy goã, thì haõy laïy caùi caây, vì caây coøn coù söùc soáng, coøn coù chuùt Phaät löïc beân trong. Vì khoâng coøn Phaät löïc, thì khoâng coøn baát cöù thöù gì. Cho neân chuùng ta laïy nhöõng khuùc goã cheát kia, moät loaïi vaät chaát ñaúng caáp raát thaáp, ñöông nhieân trí hueä, ñaúng caáp cuûa chuùng ta cuõng bò giaûm thaáp xuoáng ñeán khoâng theå töôûng töôïng ñöôïc.

      Cho neân Thöôïng Ñeá môùi ñaëc bieät noùi vôùi chuùng ta laø phaûi caån thaän, daën doø chuùng ta khoâng neân taïo thaàn töôïng, roài baùi hoï. Vì Thöôïng Ñeá raát coù tình thöông, Ngaøi muoán baûo veä moät chuùt trí hueä coøn laïi cuûa chuùng ta. Neáu chuùng ta cöù baùi thaáp nhö vaäy, thì khoâng coøn gì ñeå noùi nöõa. Chuùng ta chæ coøn moät chuùt trí hueä naøy ñeå coù theå phaùt trieån vaø cuõng coù theå bò tieâu dieät. Chuùng ta cuøng vôùi nhöõng ngöôøi thieän trí thöùc, cuøng soáng chung vôùi nhöõng ngöôøi baïn coù trí hueä, thì trí hueä cuûa chuùng ta caøng ngaøy caøng saùng ra, caøng ngaøy caøng phaùt trieån. Chuùng ta chôi chung vôùi nhöõng ngöôøi voâ minh, baét chöôùc hoï baùi laïy thaàn töôïng thì seõ bò hoï truyeàn nhieãm, bò hoï keùo xuoáng, sau ñoù ñaúng caáp cuûa chuùng ta caøng luùc caøng thaáp. Thöôïng Ñeá vì muoán traùnh nhöõng hoaøn caûnh naøy, cho neân môùi noùi vôùi daân cuûa Ngaøi ñöøng laøm nhöõng chuyeän nhö vaäy, vì baây giôø vaãn coøn moät ít trí hueä, neáu laøm nhöõng chuyeän ñoù thì seõ khoâng coøn gì nöõa.

      Thí duï quyù vò coù dö moät chuùt tieàn. Neáu ñeå daønh laïi thì coù theå mua baùnh mì aên, nhöng neáu bò ngöôøi ta gaït, ñi mua cuïc ñaù, thì chuùt tieàn cuõng khoâng coøn maø coøn bò ñoùi cheát, laïi coøn phaûi mang theo cuïc ñaù theâm meät, ñaõ ñi khoâng noåi roài coøn phaûi mang theo cuïc ñaù.

      Ngu ñeán noãi bò ngöôøi ta gaït ñeán nhö vaäy! Cuïc ñaù laøm sao aên ñöôïc? Cho neân cha meï môùi baûo quyù vò ñöøng ñi mua cuïc ñaù, phaûi ñeå daønh tieàn. Vì chæ coù dö moät chuùt tieàn thoâi, neáu ñeå daønh thì coù theå aên theâm moät chuùt, roài sau ñoù tìm caùch khaùc. Ñôïi khi thaân theå khoûe maïnh, roài ñi kieám vieäc laøm. Neáu quyù vò mua cuïc ñaù thì cheát ñoùi roài. Ñaõ khoâng coù söùc, khoâng coù côm aên, laïi phaûi mang theo cuïc ñaù thì laøm sao soáng cho noåi, seõ cheát maát thoâi. Töông töï nhö vaäy, chuùng ta cöù baùi thaàn töôïng thì seõ voâ phöông cöùu chöõa, ngoaïi tröø coù ngöôøi laäp töùc giuùp keùo chuùng ta leân, truyeàn cho chuùng ta trí hueä cao ñaúng, thì chuùng ta coøn coù thuoác cöùu chöõa, baèng khoâng seõ chìm luoân.

      Hoâm qua Sö Phuï coù cho quyù vò xem moät cuoán phim, noäi dung cuoán phim chieáu veà phaùp hoäi ôû AÁn Ñoä, vaø nhöõng ngöôøi ñi laïy nuùi laïy soâng, taém ôû soâng Haèng raát thaønh taâm, vaø hoï raát thaønh taâm baùi thaàn. Nhöng quyù vò coi daân soá AÁn Ñoä khoâng giaûm xuoáng, ngöôïc laïi caøng luùc caøng ñoâng, caøng luùc caøng ngheøo, vì loøng thaønh taâm cuûa hoï ñeå khoâng ñuùng choã. Cho neân tröôùc kia thaáy nhöõng traïng huoáng nhö vaäy, toâi raát giaän. Toâi töø nuùi Hy Maõ Laïp Sôn xuoáng, vöøa ñi vöøa la (moïi ngöôøi cöôøi). La cho mình nghe chöa ñuû, toâi coøn ñi noùi cho nhöõng hoøa thöôïng khaùc nghe, toâi keâu hoï cuøng nhau la (Sö Phuï cöôøi). Toâi giaän maáy thaàn töôïng kia, ôû ñoù chæ vaøo maët hoï vaø maéng hoï thaät nhieàu, nhöng ñöông nhieân laø hoï khoâng nghe ñöôïc, neân toâi la maéng cho mình nghe ñeå bôùt giaän maø thoâi. Hoï laø khuùc goã thì laøm sao nghe ñöôïc? Toâi hieåu ñieàu ñoù nhöng vì giaän quaù neân laøm nhö vaäy.

      Toâi thaáy bao vaïn tyû ngöôøi bò gaït, phí phaïm bao coâng söùc, raát nhieàu theå löïc, raát nhieàu tieàn, nguy hieåm tôùi taùnh maïng môùi leân ñöôïc ñænh nuùi ñeå maø baùi laïy. Khi veà laïi chaéc gì coù theå baûo toàn ñöôïc sanh maïng, bôûi vì ñöôøng ñi raát nguy hieåm. Coù nhieàu ngöôøi raát ngheøo, phaûi vay möôïn tieàn baïc hoaëc chæ coù theå kieám ñöôïc bao nhieâu tieàn ñoù thoâi, veà laø khoâng coøn tieàn nöõa. Hoï vì coâng ñöùc, vì baùi nhöõng thaàn goã ñoù, neân phaûi ñi thaät xa, coù khi baøn chaân bò nöùt ra, chaûy maùu, vì coù nhieàu ngöôøi raát ngheøo, khoâng coù giaày maø mang, coøn phaûi ñi treân ñöôøng tuyeát, neân baøn chaân bò nöùt neû. Toâi thaáy maø rôi leä, voâ soá ngöôøi bò gaït, tuy hoï thaønh taâm nhöng coù lôïi ích gì caû.

      Neáu chuùng ta khoâng coù thieän trí thöùc, trí hueä cuûa chuùng ta caøng ngaøy caøng nhoû, sau ñoù seõ tieâu tan. Sau naøy coù theå bieán thaønh ñoäng vaät, bieán thaønh caây coû, bieán thaønh ñaù, bieán thaønh khoaùng vaät. Trí hueä caøng ít, quaû vò caøng thaáp. Trí hueä caøng cao, quaû vò caøng cao.

      Trong xaõ hoäi cuõng vaäy, neáu quyù vò coù hoïc thöùc cao, thoâng minh, thì coâng vieäc caøng thong thaû, ñòa vò treân xaõ hoäi caøng cao, vieäc laøm caøng toát, kieám caøng nhieàu tieàn. Neáu nhö quyù vò khoâng coù hoïc thöùc, khoâng thoâng minh, khoâng coù naêng löïc, thì vieäc laøm cuûa quyù vò thaáp keùm; vieäc laøm caøng thaáp thì caøng meät nhoïc, vaø kieám tieàn caøng ít.

      Töông töï, luaät cuûa vuõ truï cuõng vaäy. Chuùng ta caøng coù trí hueä, chuùng ta seõ laøm chuùng sanh caøng cao ñaúng. Chuùng ta caøng ít trí hueä, chuùng ta seõ caøng laøm chuùng sanh ñaúng caáp thaáp. Cho neân treân theá giôùi, chuùng sanh naøo cuõng coù: Coân truøng, coùc nhaùi, ñoäng vaät, con boø, sau ñoù laø ngöôøi, roài thaàn tieân, Phaät Boà Taùt, Thöôïng Ñeá, bôûi vì trí hueä khaùc nhau. Chuùng ta caøng leo caøng cao, khoâng neân caøng leo caøng thaáp, bôûi vì caøng thaáp thì caøng ñau khoå. Khoâng phaûi chuùng ta sôï gì, nhöng neáu chuùng ta coù theå choïn löïa, taïi sao phaûi choïn söï ñau khoå? Hoâm nay toâi noùi cho quyù vò nghe, neáu nhö quyù vò choïn ñau khoå vì lôïi ích cho ngöôøi khaùc thì toâi ñoàng yù, coøn neáu quyù vò choïn ñau khoå, khoâng nhöõng khoå cho baûn thaân, maø coøn lieân luïy ñeán naêm, saùu ñôøi sau nöõa, thì xin ñöøng.

      Toâi töï choïn löïa con ñöôøng ñau khoå naøy, ñoàng yù ôû laïi ñaây, vì ngöôøi khaùc caàn toâi, vì muoán cho ngöôøi khaùc sung söôùng, coå voõ cho hoï tu haønh, nhö vaäy quaû vò cuûa hoï caøng cao, cho neân toâi khoå cuõng cam taâm. Neáu nhö chuùng ta choïn ñau khoå vì muoán khoå, ñieàu ñoù khoâng gioáng nhau, hieåu khoâng? (Moïi ngöôøi voã tay) Theá giôùi chuùng ta ñaõ raát ñau khoå roài, cho neân coù theå choïn vui veû thì choïn vui veû, khoâng phaûi ôû ñoù noùi toâi choïn khoå neân quyù vò cuõng choïn khoå. Nhö vaäy laø daïi doät! Neáu moät mình chuùng ta khoå maø coù theå laøm cho nhieàu ngöôøi sung söôùng thì cuõng ñaùng! Neáu chuùng ta töï tìm ñau khoå, nhö vaäy laø ngu, gioáng nhö töï saùt vaäy, khoâng toát!

      Baây giôø noùi ñeán ñieàu raên thöù ba. Giôùi thöù ba laø: "Phaûi toân troïng danh hieäu cuûa Thöôïng Ñeá." Thöôïng Ñeá laø ai? Chuùng ta khoâng bieát teân cuûa Ngaøi, laøm sao coù theå kính troïng Ngaøi? Thí duï chuùng ta khoâng bieát teân cuûa Thöôïng Ñeá, thì goïi Ngaøi laø Thöôïng Ñeá, Voâ Thöôïng Sö, Voâ Thöôïng Chaùnh Ñaúng Chaùnh Giaùc, Phaät Toå. Chuùng ta khoâng neân duøng teân cuûa Ngaøi maø phaùt theà, phaùt nguyeän, hoaëc nguyeàn ruûa ngöôøi ta, ngay caû theà vôùi Thöôïng Ñeá cuõng khoâng toát. Quyù vò khoâng ñöôïc noùi: "Toâi khoâng laøm ñieàu naøy, neáu nhö toâi thaät söï noùi doái thì trôøi ñaùnh toâi hoaëc toâi seõ ra sao v.v..." Khoâng ñöôïc eùp ngöôøi ta theà, vaø cuõng khoâng ñöôïc duøng danh hieäu cuûa Thöôïng Ñeá ra maø theà. Coøn coù nhieàu ngöôøi caøng teä hôn, hoï duøng danh nghóa cuûa Thöôïng Ñeá ñeå gaây chieán tranh, laáy danh nghóa cuûa Thöôïng Ñeá ñeå ñi gieát ngöôøi khaùc, tieâu dieät nhöõng quoác gia khaùc, cöôõng baùch con caùi ngöôøi khaùc hoaëc cöôõng baùch phuï nöõ, nhö vaäy cuõng laø lôïi duïng danh hieäu cuûa Thöôïng Ñeá.

      Vaïn nhaát Ngaøi phaùi moät ñaïi bieåu cuûa Ngaøi xuoáng nhö Chuùa Gieâ Su Kitoâ, Phaät Thích Ca Maâu Ni. Khi caùc Ngaøi coøn taïi theá hoaëc ñaõ qua ñôøi, chuùng ta vaãn phaûi toân troïng teân cuûa caùc Ngaøi, ñoù laø toân troïng danh hieäu cuûa Thöôïng Ñeá, vaø cuõng laø yù nghóa toân troïng danh xöng cuûa Minh Sö. Khoâng ñöôïc ñem teân cuûa caùc Ngaøi ra maéng chöûi, hoaëc ñem ra laøm chuyeän cöôøi, hoaëc khi noùi ra thì coù thaùi ñoä khoâng leã ñoä, khoâng coù söï kính troïng.

      Taïi sao Thöôïng Ñeá muoán chuùng ta phaûi toân troïng Ngaøi hoaëc toân troïng ngöôøi ñaïi dieän cho Ngaøi? Bôûi vì chuùng ta caøng toân troïng Ngaøi, chuùng ta caøng coù phöôùc baùu. Chuùng ta khoâng toân troïng, e raèng ñôøi ñôøi kieáp kieáp chuùng ta khoâng thaáy ñöôïc minh sö, khoâng thaáy ñöôïc maët trôøi, coù theå truïy laïc taïi moät nôi haéc aùm khoâng coù maët trôøi, khoâng coù minh sö. Cho neân Ngaøi môùi daïy chuùng ta neân toân troïng danh hieäu cuûa Thöôïng Ñeá, hoaëc laø ñaïi bieåu cuûa Ngaøi, töùc laø teân cuûa Minh Sö taïi theá. Nhö vaäy chuùng ta môùi coù aùnh saùng, coù quang minh, vaø minh sö beân trong cuûa chuùng ta môùi coù cô hoäi phaùt trieån. Coù nhaân thì coù quaû, ñoàng thanh töông öùng, neáu chuùng ta khoâng toân troïng thì haäu quaû seõ khoâng ñöôïc toát. Ngaøi vì loøng töø bi neân môùi daïy baûo chuùng ta nhö vaäy.

      Khoâng phaûi vì Ngaøi caàn chuùng ta toân troïng Ngaøi. Ñôøi ñôøi kieáp kieáp coù raát nhieàu ngöôøi toân thôø Ngaøi, hoaëc khoâng toân thôø Ngaøi, Ngaøi vaãn vaäy, khoâng thay ñoåi. Ngaøi laø baát sanh, baát dieät, baát ueá, baát khieát, chæ cho maø khoâng laáy. Ngaøi khoâng caàn baát cöù thöù gì, bôûi vì baát cöù vaïn vaät gì trong vuõ truï ñeàu do Ngaøi taïo ra.

      Giôùi luaät keá tieáp laø: "Phaûi nghæ ngôi ngaøy Chuû Nhaät". Phaûi toân troïng ngaøy nghæ ngôi ñoù. Trong Thaùnh Kinh coù noùi, Thöôïng Ñeá taïo ra vuõ truï saùu ngaøy, ñeán ngaøy thöù baûy thì Ngaøi nghæ ngôi. Toâi cuõng raát nghi ngôø, Thöôïng Ñeá taïi sao laïi phaûi nghæ ngôi? Ngaøi ñaâu caàn nghæ ngôi! Gioáng nhö quyù vò nghó raèng toâi khoâng neân nghæ ngôi! Ngaøy Chuû Nhaät laø ngaøy leã, quyù vò ñeàu ñeán ñaây nghæ leã, khieán toâi phaûi laøm vieäc meät! Vaäy laø soá maïng cuûa Thöôïng Ñeá coøn toát hôn toâi (Sö Phuï cöôøi): Ngaøy Chuû Nhaät Ngaøi coøn ñöôïc nghæ ngôi. Ngaøi coøn keâu chuùng ta cuøng nghæ ngôi vôùi Ngaøi. Taïi sao! Bôûi vì sôï raèng chuùng ta caû tuaàn leã laøm vieäc baän roän, khoâng coù thôøi giôø nghó ñeán baûn thaân, khoâng coù thôøi giôø nghó ñeán Thöôïng Ñeá. Thöôïng Ñeá laø thieân quoác noäi taïi cuûa chuùng ta, laø Phaät taùnh noäi taïi cuûa chuùng ta, cho neân yù cuûa Ngaøi noùi raèng ngaøy Thöù Baûy (Chuû Nhaät) neân hoïp laïi ñeå coäng tu. Trong Thaùnh Kinh cuõng noùi roõ raøng, ngaøy hoâm ñoù khoâng neân lao ñoäng thaân theå, khoâng neân laøm veà phöông dieän vaät chaát, chæ neân hoïp laïi taùn thaùn Thöôïng Ñeá maø t hoâi. YÙ noùi ngöôøi tu haønh chuùng ta neân höôùng noäi tìm quaû vò toái cao cuûa chuùng ta, trí hueä toái cao.

      Cho neân theo taäp tuïc truyeàn ra töø ñoù cho ñeán ngaøy nay. Moãi Chuû Nhaät moïi ngöôøi hôïp laïi trong nhaø thôø, tuïng moät soá kinh ñieån maø tröôùc kia ñaõ ñöôïc giaûng daïy. Nhöng khi hoï ñeán nhaø thôø, laáy Thaùnh Kinh ra ñoïc, sau ñoù veà nhaø vaãn aên uoáng, aên nhöõng thöù baùnh khoâng coù löïc gia trì. Luùc xöa nhöõng thöù baùnh naøy, laø tieâu bieåu cho nhöõng thöùc aên ñaõ ñöôïc vò Minh Sö gia trì, vì nhöõng thöù baùnh ñoù caát giöõ deã daøng, reû vaø nheï. Vì ngöôøi quaù ñoâng, neân baùnh phaûi laøm moûng nhö vaäy. Moïi ngöôøi aên baùnh khoâng phaûi vì khaåu vò, maø vì löïc gia trì trong ñoù.

      Gioáng nhö baép rang cuûa chuùng ta cuõng khoâng coù muøi vò gì, nhìn thaáy khoâng ñaùng giaù bao nhieâu. Quyù vò coù tieàn laø coù theå mua ñöôïc, nhöng quyù vò laïi thích ñeán ñaây laáy, vì baép rang ôû ñaây khaùc. Neáu toâi cho töøng ngöôøi moät, thì quyù vò laïi caøng thích. Sau naøy coù theå beân ngoaøi coù ngöôøi thaáy toâi cho baép rang töøng ngöôøi moät nhö vaäy, töôûng raèng vì baép rang neân quyù vò môùi ñeán ñaây, sau ñoù töï hoï xaây moät ñaïo traøng, roài moãi ngaøy cho baép rang, khoâng hieåu haøm yù thaät söï cuûa noù laø gì. Ngöôøi cho phaûi coù löïc löôïng, môùi coù löïc gia trì. Neáu ngöôøi khoâng coù löïc löôïng, thì khoâng coù yù nghóa gì caû.

      Ngöôøi tu haønh chuùng ta töï nhieân seõ toûa ra moät loaïi aùi löïc loâi cuoán ngöôøi khaùc. Sau khi hoï xa chuùng ta, hoï caûm thaáy nhö maát maùt moät vaät gì raát quan troïng, caûm giaùc nhö söùc soáng bò ngöôøi ta laáy ñi vaäy. Khi toâi rôøi Costa Rica, ngöôøi ta khoùc nhö con nít. Hoï noùi: "Gioáng nhö coù ngöôøi caét da xeû thòt cuûa toâi vaäy!" Cho neân chuùng ta môùi thích gaàn guõi nhöõng ngöôøi tu haønh, khoâng phaûi vì hoï maëc y phuïc naøy, hoaëc vì hoï laø taêng ni Phaät giaùo, caïo ñaàu xuoáng toùc, nhöng vì baûn thaân cuûa hoï phaùt ra löïc löôïng voâ hình, khieán chuùng ta caûm thaáy deã chòu, gioáng nhö khi chuùng ta ñang khaùt maø gaëp ñöôïc nöôùc vaäy, hoaëc ñoùi gaëp ñöôïc thöùc aên, khi beänh lieàn coù thuoác toát, caûm giaùc raát deã chòu. Nhöng cuõng khoâng theå dieãn taû nhöõng caûm giaùc naøy.

      Töông töï nhö nhöõng loaïi baùnh ñaõ ñöôïc gia trì, phaûi laø ngöôøi tu haønh toát cho môùi toát, neáu khoâng, noù chaúng laø gì neáu ñöôïc mua ôû beân ngoaøi. Nhöng ñeán nhaø thôø cuõng coù moät chuùt lôïi ích laø nhaéc nhôû moïi ngöôøi nhôù ñeán Thöôïng Ñeá, sau ñoù coù theå veà nhaø töï hoûi: Thöôïng Ñeá laø gì? Coù moät chuùt khaùt voïng, muoán tìm kieám Ngaøi, sau ñoù ñi ra ngoaøi nghe coù ngöôøi giaûng kinh noùi raèng ngöôøi ñoù coù theå giuùp mình tìm ñöôïc Thöôïng Ñeá, roài hieáu kyø chaïy ñeán, nhö vaäy cuõng toát moät chuùt! Neáu khoâng coù ai noùi, thì hoaøn toaøn khoâng bieát Thöôïng Ñeá. Khoâng phaûi cuøng nhau hoïp laïi, caû ngaøy noùi, "Toâi nhôù Thöôïng Ñeá, toâi thích Thöôïng Ñeá," laø ñöôïc ñaâu. Khoâng phaûi vaäy. Tuy Thöôïng Ñeá ôû beân trong chuùng ta, nhöng kieám khoâng ñöôïc Ngaøi thì cuõng voâ duïng.

      Ñieàu raên keá tieáp laø: Ñoái vôùi cha meï, mình phaûi toân kính. Coù theå khi Moses coøn taïi theá, chaéc laø con caùi khoâng hieáu thaûo vôùi cha meï neân môùi coù giôùi luaät naøy. Neáu moïi ngöôøi ñeàu hieáu thaûo thì khoâng ai bieát "baát hieáu" laø gì. Neáu moïi ngöôøi ñeàu ñeïp thì chuùng ta khoâng ai bieát "xaáu" laø gì. Neáu trong moät quoác gia moïi ngöôøi ñeàu giaøu coù thì khoâng ai noùi ñeán chuyeän ngheøo khoå. Thí duï nhö moät quoác gia Phaät giaùo nhö chuùng ta môùi coù hoøa thöôïng, coù nhieàu quoác gia khaùc hoï chöa bao giôø thaáy qua hoøa thöôïng, cho neân hoï khoâng hieåu hoøa thöôïng laø yù nghóa gì. Töông töï nhö vaäy, luùc ñoù coù theå vì quy luaät khoâng ñuû, trong Thaùnh Kinh coù noùi laø luùc ñoù roái loaïn nhö theá naøo, quyù vò coù nhôù khoâng? Moses môùi ñi coù boán möôi ngaøy thoâi, laø hoï lieàn laäp töùc thay ñoåi Thöôïng Ñeá, roài baùi Kim Ngaâu lieàn. Ngöôøi thôøi aáy ñaàu oùc hôi thaáp keùm, thieáu ñaïo ñöùc, cho neân môùi thay ñoåi nhanh nhö vaäy! Môùi boán chuïc ngaøy laø ñoåi minh sö roài!

      Leõ dó nhieân, caøng ngaøy caøng vaên minh thì con ngöôøi caøng tieán boä.

      Khi xöa chuùng ta ôû trong hang ñoäng, aên nhöõng thöùc aên soáng, aên ñoäng vaät soáng, khoâng coù löûa, khoâng coù nhaø, khoâng coù maùy bay, khoâng coù baát cöù coâng cuï vaên minh naøo. Vì coù ngöôøi ngoaïi tinh ñeán daïy chuùng ta kieán thöùc vaên minh, khieán ñaàu oùc chuùng ta caøng ngaøy caøng thoâng minh hôn. Thí duï baây giôø quyù vò theo toâi tu haønh, em beù sinh ra cuõng khaùc ngöôøi ta, treû em aên chay baét ñaàu töø trong buïng meï, vöøa maäp vöøa hoàng haøo, quyù vò coù thaáy caùnh tay cuûa chuùng khoâng? Ba boán taàng thòt, khoâng hieåu dinh döôõng töø ñaâu ñeán, chæ uoáng söõa boø thoâi. Caùc treû em khaùc cuõng khoâng nhaát ñònh laø thoâng minh hôn treû em cuûa chuùng ta. Ñöôïc Taâm AÁn töø buïng meï, lôùn leân caùc em caøng gioûi nöõa. Con caùi cuûa chuùng ta sau naøy caøng gioûi hôn, coù theå laø coøn gioûi hôn raát nhieàu. Ñaïo ñöùc vöõng chaéc, taâm tình bình an, tinh thaàn vui veû, trí hueä raát phaùt trieån, cho neân theá heä sau cuûa chuùng ta seõ caøng toát hôn.

      Haõy nhìn laïi thôøi ñaïi cuûa Moses raát laø roái loaïn, trí hueä cuûa con ngöôøi raát thaáp. Thöôïng Ñeá cho hoï raát nhieàu thöù, hieän ra raát nhieàu thaàn thoâng, baûo hoä hoï raát nhieàu, keát cuoäc minh sö ñi chæ coù boán möôi ngaøy laø hoï ñaõ muoán ñoåi Thöôïng Ñeá, baùi Kim Ngaâu, coù theå naøo maø töôûng töôïng ñöôïc khoâng? Thôøi ñaïi naøy cuõng coù moät soá ngöôøi nhö vaäy, raát thích baùi Kim Ngaâu, nhöng ít hôn xöa moät chuùt, nhöõng ngöôøi theo toâi ít coù ai bò thoái taâm, bieåu thò raèng quyù vò vöõng vaøng, trí hueä lôùn, cuõng coù theå laø toâi coù nhieàu phöôùc baùu, Phaät Boà Taùt taëng cho toâi nhöõng ñeä töû toát nhaát. Töï coi taâm cuûa baûn thaân mình môùi bieát ñöôïc, ñöøng nghó nhöõng lôøi toâi noùi laø ñuùng thaät? (Sö Phuï vaø moïi ngöôøi cöôøi).

      Taïi sao chuùng ta phaûi kính troïng meï cha? Bôûi vì aùi löïc cuûa Thöôïng Ñeá thoâng qua nhaân quaû cuûa chuùng ta, thoâng qua thaân theå vaø tình thöông cuûa cha meï chaêm soùc chuùng ta, cho neân chuùng ta toân kính cha meï laø toân kính Thöôïng Ñeá. Bôûi treân thöïc teá, khoâng phaûi thaân theå cuûa cha meï chaêm soùc chuùng ta, maø laø aùi löïc cuûa Thöôïng Ñeá, phaûi hieåu roõ raøng nhö vaäy. Ñôøi ñôøi kieáp kieáp, ngöôøi maãu nöông toái cao thoâng qua meï cuûa chuùng ta, thaân phuï toái cao cuûa chuùng ta thoâng qua ngöôøi cha cuûa chuùng ta ñeå chaêm soùc, giaùo duïc chuùng ta moät soá caên baûn ñaïo ñöùc, nhaân tính vaø tình thöông caên baûn. Bôûi vì cha meï chuùng ta yeâu thöông chuùng ta, cho neân chuùng ta tröôûng thaønh môùi bieát ñöôïc tình thöông laø gì, thöïc teá laø nhö vaäy!

      Neáu nhö chuùng ta sanh ra trong moät gia ñình yeân oån vaø coù tình thöông, thì khi chuùng ta tröôûng thaønh cuõng seõ coù tình thöông, coù caûm giaùc an toaøn. Cho neân coù nhieàu khi chuùng ta thaáy treû em laøm vieäc xaáu, laøm du ñaõng, hoaëc bò ngöôøi ta keát toäi laø phaïm nhaân, bò nhoát trong nhaø giam, haõy khoan traùch chuùng ñaõ! Cuõng coù theå vì luùc coøn nhoû, chuùng thieáu tình thöông, khoâng coù ngöôøi daïy doã toát, hoaëc cha meï qua ñôøi sôùm, hoaëc cha meï baän roän, hoaëc khi xöa cha meï chuùng cuõng thieáu tình thöông cuûa cha meï, neân hoï cuõng khoâng bieát thöông yeâu con caùi hoï, roài sau ñoù cöù tieáp tuïc nhö vaäy truyeàn xuoáng, roài caøng luùc caøng thieáu tình thöông, caøng roái loaïn, roài sau naøy ra ngoaøi gaëp xaõ hoäi ñoái ñaõi khoâng coâng baèng, caûm thaáy aùp löïc, baûn thaân laïi khoâng coù caûm giaùc an toaøn, bò ngöôøi ta aên hieáp hoaëc hieåu laàm moät chuùt, vì söï töï ty maëc caûm maø choáng laïi, roài caùch maïng, caøng luùc caøng choáng laïi xaõ hoäi, caøng luùc caøng khoâng töï chuû ñöôïc, maát ñi tình thöông, caøng taêng theâm haän thuø, roát cuoäc bò rôi vaøo nhaø tuø roài ñau khoå!

      Cho neân hieáu thaûo vôùi cha meï laø vì theá. Duø cha meï coù ñoái ñaõi vôùi chuùng ta khoâng toát, cuõng neân nhaän raèng ñoù laø nhaân quaû cuûa chuùng ta, soá maïng cuûa chuùng ta khoâng toát, hoaëc tieàn kieáp chuùng ta thieáu cha meï ñieàu gì ñoù maø chöa traû xong, hoaëc tieàn kieáp cuûa chuùng ta ñaõ laøm cha meï khoâng toát, neân kieáp naøy veà gaëp laïi baäc cha meï khoâng toát, ñeå chuùng ta coù cô hoäi hoïc taäp. Cho neân chuùng ta phaûi nhaãn naïi, cuõng phaûi neân hieáu thaûo moät chuùt, nhö vaäy ñoái vôùi chuùng ta toát hôn, vaø ñoái vôùi cha meï cuõng toát.

      ÔÛ Costa Rica coù moät ñoàng tu, coâ ta môùi ngoaøi hai möôi tuoåi vaø thoï Taâm AÁn môùi coù hai ba ngaøy laø ñeán khoùc loùc vôùi toâi. Toâi hoûi taïi sao coâ khoùc thì coâ noùi raèng coâ khoâng hôïp vôùi gia ñình, ñaëc bieät laø cha cuûa coâ. Meï cuûa coâ ñaõ qua ñôøi roài, vaø ngöôøi cha thì ñoái ñaõi vôùi coâ khoâng toát, laïnh nhö ñaù, cöùng ngaéc, khoâng sao caûm thoâng ñöôïc, ñieàu gì cuõng aùp löïc vôùi coâ ta, ra leänh cho coâ ta, khieán coâ chòu khoâng noåi.

      Toâi hoûi coâ ta: "Coâ coù nghó raèng coù theå laø coâ ñoái vôùi cha coâ cuõng cöùng ngaéc, laïnh nhö ñaù, aùi taâm khoùa laïi. Coâ coù nghó raèng cha cuûa coâ cuõng raát caàn tình thöông, khoâng phaûi laø coâ caàn tình thöông cuûa cha coâ khoâng maø thoâi." Coâ ngöøng moät chuùt vaø hoûi: "Nhö vaäy thì phaûi laøm sao? Coù theå con cuõng chöa noùi vôùi cha con roõ caûm tình cuûa con." Toâi noùi laø hoâm nay veà nhaø, coâ neân mua moät ñoùa hoa hoàng ñeïp nhaát, roài ñeán tröôùc maët cha cuûa con quyø xuoáng taëng cho oâng, oâm laáy oâng vaø noùi raèng: "Tuy töø tröôùc ñeán giôø, con chöa bao giôø noùi laø con thöông cha, vì con queân, khoâng bieát chuyeän, vì con coøn nhoû, nhöng con raát thöông cha!" Coâ ta veà nhaø laøm y nhö vaäy, keát cuoäc hai ngöôøi oâm nhau khoùc, töø ñoù trôû ñi caûm tình raát toát.

      Phaûi coù moät ngöôøi môû taâm tröôùc. Cha meï ôû ngoaøi laøm vieäc thoâng thöôøng raát meät nhoïc, tinh thaàn meät moûi, lo aâu raát nhieàu, nôï naàn raát nhieàu, coäng theâm traùch nhieäm gia ñình raát naëng, cho neân veà nhaø cöôøi khoâng noåi. Neáu con caùi ñoøi hoûi nhieàu quaù, khoâng hieåu ñöôïc noãi khoå taâm cuûa cha meï, maø coøn yeâu saùch, kyø voïng naøy noï, khoâng nghó raèng cha meï cuõng caàn giuùp ñôõ moät chuùt, caàn tình thöông. Neáu nhö moät beân cha meï cöùng ngaéc nghó raèng, toâi laø cha meï neân phaûi nghieâm nghò moät chuùt, sôï con caùi khoâng kính troïng, coäng theâm aùp löïc beân ngoaøi raát naëng, cho neân cöôøi khoâng noåi. Coøn beân kia con caùi nghó raèng, cha meï raát nghieâm khaéc, khoâng thöông toâi, khoâng cho toâi caùi naøy, khoâng cho toâi caùi kia, roài giaän doãi, roài gaây ra taâm oaùn haän, khieán cho ñoâi beân hieåu laàm nhau, caøng luùc caøng saâu. Thöïc teá ñoâi beân ñeàu raát lo laéng vaø muoán oâm laáy ñoái phöông, raát thöông nhau nhöng noùi khoâng ra, giaûi thích khoâng ñöôïc.

      Quyù vò cöù thöû noùi ra, coù gì maø maéc côû chöù? Ngöôøi nhaø cuûa mình maø. Neáu thaät söï khoâng caûm thoâng ñöôïc thì neân duøng caùch naøy: Hai beân oâm nhau laïi, roài môùi noùi sau. Phaûi thaät söï thaønh taâm noùi ra, nhaát ñònh seõ caûm ñoäng ngöôøi khaùc. Sau ñoù roài hai beân seõ töø töø caûm thoâng vôùi nhau, seõ hieåu raèng ñoái phöông cuõng coù taâm, coù tình thöông beân trong, nhö vaäy töø töø seõ toát hôn. Khoâng ai maø khoâng thöông ngöôøi trong nhaø, coù theå coù nhieàu luùc hôi kieâu ngaïo moät chuùt, khoâng muoán môû mieäng tröôùc, hai beân ñeàu ñoùng cöûa laïi ñôïi ñoái phöông ñeán goõ cöûa tröôùc, roát cuoäc khoâng ai chòu ñeán goõ (Sö Phuï cöôøi). Hai beân ñeàu soát ruoät!

      Coù nhieàu luùc vôï choàng cuõng vaäy, raát thích hoøa hôïp, nhöng ñoâi beân ñeàu ñôïi, khoâng ai muoán laøm ngöôøi thöù nhaát. Roài maáy ngaøy troâi qua, baàu khoâng khí vaãn raát caêng thaúng vaø quyeát lieät. Duø beân trong ñaõ tha thöù cho nhau roài, nhöng hoï khoâng theå boû qua moät beân vì taùnh kieâu ngaïo, sôï maát maët, sôï raèng khoâng bieát ñoái phöông seõ ñoái ñaõi ra sao, coù cöôøi toâi yeáu ñuoái khoâng? Khoâng coù ñaâu! Duø cho choàng cuûa quyù vò cöôøi quyù vò, cuõng ñaâu coù sao! Ñeàu laø ngöôøi trong nhaø caû maø! Vôï cuûa quyù vò coù cöôøi quyù vò cuõng ñaâu coù sao, söï thaät coâ ta khoâng cöôøi ñaâu! Coâ ta chæ ñôïi anh xin loãi thoâi, baây giôø hieåu chöa?

      Taïi sao phaûi kính troïng meï cha? Bôûi cha meï laøm vieäc raát cöïc khoå vì chuùng ta. Chuùng ta coù ñöôïc thaân theå quyù baùu naøy cuõng laø nhôø cha meï sanh tröôûng ra. Nhöng khoâng phaûi baûn thaân cha meï ñoù, maø laø aùi löïc cuûa Thöôïng Ñeá thoâng qua cha meï. Cho neân chuùng ta phaûi toân kính cha meï, vì muoán toân kính Thöôïng Ñeá. Baát cöù vaät gì cuõng ñeàu töø Thöôïng Ñeá sanh ra, Thöôïng Ñeá möôïn thaân theå cuûa cha meï sanh chuùng ta maø thoâi, khoâng phaûi cha meï sanh chuùng ta ra, nhöng vì beân trong cuûa cha meï coù tình thöông cuûa Thöôïng Ñeá, bieåu thò raèng beân trong cuûa hoï coù Thöôïng Ñeá. Khi hoï thöông chuùng ta, laø hoï coù aùi löïc cuûa Thöôïng Ñeá, hoï laø chuùng sanh raát cao quyù, raát tao nhaõ, raát cao ñaúng, chuùng ta taïi sao khoâng toân kính hoï?

      Ñieàu raên keá tieáp laø "Khoâng ñöôïc thöông haïi ñeán chuùng sanh", nghóa laø khoâng saùt sanh. Khoâng saùt sanh, toâi ñaõ noùi maáy vaïn laàn roài, nhöng coù ngöôøi nghó raèng mình khoâng saùt laø ñöôïc roài. Coù khi chuùng ta muoán cöùu maïng nhöng cuõng laø moät hình thöùc saùt sanh, quyù vò coù nghe toâi noùi qua chuyeän hai ngöôøi xuaát gia cuûa chuùng ta cöùu moät con rít khoâng? Toâi cuõng khoâng coù nhieàu thí duï, chæ nhôù moät caâu chuyeän ñoù thoâi.

      Coù moät laàn toâi ñi ñaùnh raêng, taém goäi thì thaáy coù moät con rít trong ly ñaùnh raêng cuûa toâi. Vì hoï duøng vaûi che laïi, cho neân toâi laáy mieáng vaûi ra, thaáy coù moät con rít ôû trong ñoù. Ñöông nhieân toâi giaät mình, noù cuõng giaät mình, caû hai ñeàu giaät mình! (Moïi ngöôøi cöôøi) Toâi môùi la leân: "AÙ!" (Sö Phuï cöôøi) Phaûn öùng töï nhieân maø! Coøn noù thì khoâng theå noùi "aù", neân noù nhaûy leân nhö vaày, caû hai ñeàu giaät mình. Hai ngöôøi thò giaû beân ngoaøi nghe ñöôïc neân chaïy vaøo hoûi: "Sö Phuï, Ngaøi sao vaäy?" "Khoâng coù gì caû, coù moät con rít!" (Sö Phuï vaø moïi ngöôøi cöôøi) Sau ñoù hoï noùi: "Ñöôïc, môøi Sö Phuï ra ngoaøi, ñeå cho chuùng con lo!" Toâi noùi: "Ñöôïc, quyù vò phaûi caån thaän nheù! Quyù vò muoán lo thì quyù vò lo!" Beân ngoaøi coù thau röûa maët khaùc neân toâi ôû ñoù ñaùnh raêng. Ñaùnh raêng xong moät hoài laâu, toâi coøn chöa thaáy hoï ra (moïi ngöôøi cöôøi). Toâi hoûi: "Xong chöa?" Hoï traû lôøi: "Chöa xong!" Toâi môùi noùi: "Coù moät con rít maø hai ngöôøi lo khoâng xong!" (Sö Phuï vaø moïi ngöôøi cöôøi) Toâi chaïy vaøo trong coi thöû. Oaø, nghe tieáng zzzz raát naùo nhieät. Toâi noùi: "Quyù vò laøm gì ñoù?" Hoï noùi laø hoï duøng voøi xòt nöôùc ñuoåi noù ñi, nhöng noù khoâng chòu ñi. Toâi noùi: "Ñöông nhieân laø noù khoâng ñi, vì töù phía ñeàu laø nöôùc." (Moïi ngöôøi cöôøi) Neáu nhö toâi laáy voøi nöôùc xòt quyù vò nhö vaäy, quyù vò coù cheát ngoäp khoâng? Vaû laïi con rít ñoù raát nhoû, töù phía ñeàu bò nöôùc bao ngaäp laïi, noù ôû ñoù thôû khoâng ra, ñaâu daùm chaïy ñi ñaâu, vaø khoâng bieát neân chaïy ñi höôùng naøo! Ai da! Baây giôø noù saép cheát ngoäp roài, toâi thaáy noù "hôø, hôø, hôø" thôû nhö noù ñang keâu caàu cöùu. Toâi noùi ñuoåi noù ñi thoâi, chöù laáy nöôùc xòt noù thì noù seõ ngoäp cheát. Neáu chuùng ta maø cuõng bò ngoäp cheát, thì con rít nhoû cuõng vaäy, cöù laáy nöôùc maø xòt thì laøm sao noù chòu noåi. Toâi noùi: "Thoâi ñi! Ñeå cho noù töï do!" Ñoù laø phöông phaùp cöùu maïng cuûa hoï ñoù!

      Cho neân khoâng phaûi chuùng ta khoâng saùt sanh laø ñöôïc! Cuõng phaûi caån thaän, ñi boä cuõng phaûi caån thaän, coi thöû coù daãm phaûi ñoäng vaät khoâng? Choã chuùng ta röûa maët, ñaùnh raêng coù chöùa nöôùc thì phaûi ñaäy laïi, hoaëc ñoå nöôùc ra, ñöøng ñeå ñoäng vaät rôùt vaøo seõ bò cheát. Coøn ñeøn daàu ôû chuøa cuõng chuyeân moân saùt sanh, cuùng döôøng Phaät nhöng beân trong ñaày xaùc cheát cuûa coân truøng. Bôûi vì ñeøn daàu môû ra, coân truøng vaø ñoäng vaät rôi vaøo laø cheát lieàn. Tröôùc kia toâi ôû trong chuøa, moãi ngaøy lau baøn Phaät ñeàu thaáy ñaày chuùng sanh trong ñoù. Toâi nghó raèng Phaät seõ khoâng vui ñaâu! Thôøi coå xöa coù theå laø khoâng coù ñeøn khaùc, cho neân phaûi duøng ñeøn daàu. Baây giôø coù ñeøn ñieän roài, vaãn coøn coá chaáp duøng ñeøn daàu. Thôøi xöa ngöôøi ta duøng ñeøn daàu, duøng daàu loaïi coù höông thôm ñeán cuùng döôøng Phaät, bôûi vì thôøi ñoù khoâng coù ñeøn ñieän, ñöông nhieân phaûi duøng ñeøn daàu.

      Taïi sao ngöôøi ta thaép ñeøn daàu leân cuùng döôøng Phaät? Vì ñeå thaép saùng con ñöôøng cho Ngaøi. Ngoaøi ra, hoï thaép saùng göông maët Ngaøi ñeå moïi ngöôøi ñöôïc thaáy vaø cuõng ñeå chieáu saùng ñöôøng ñi trong chuøa, gioáng nhö chuùng ta coù ñeøn ñöôøng vaäy. Xöa kia khoâng coù ñeøn ñieän môùi laøm nhö vaäy, nhöng thôøi xöa, hoï ñaäy ñeøn laïi. Phaät Thích Ca Maâu Ni coù noùi: "Khi thaép ñeøn, taét ñeøn, phaûi ñaäy laïi, ñeå traùnh thöông haïi ñeán ñoäng vaät, hoaëc ñoäng vaät bò phoûng." Ngöôøi baây giôø thaép moät thau ñeøn daàu thaät to, nhö chuøa mieáu ôû Taây Taïng, maáy traêm caùi ñeøn daàu ngaøy ñeâm ñeàu thaép leân. Thöù nhaát laø phí phaïm daàu, thöù hai laø saùt sanh raát nhieàu. Chuùng ta ngöôøi tu haønh voán laø traùnh saùt sanh, phaûi ñoä sanh maïng chuùng sanh, roát cuoäc laïi thöông haïi ñeán chuùng.

      Cho neân chuùng ta phaûi caån thaän, giôùi luaät saùt sanh raát laø roäng, khoâng phaûi duøng dao gieát môùi laø saùt sanh. Gioáng nhö nhöõng ñeøn daàu naøy cuõng khoâng phaûi coá yù saùt sanh, nhöng chuùng ta coù theå traùnh ñöôïc. Ñöông nhieân chuùng ta traùnh ñöôïc thì neân traùnh, Phaät Boà Taùt khoâng coù keâu chuùng ta nhaát ñònh phaûi cuùng döôøng ñeøn daàu, vaïn nhaát coù nhieàu nôi khoâng coù daàu, thì hoï laáy gì ñeå cuùng döôøng? Cuùng döôøng ra sao môùi quan troïng? Laø coi loøng cuûa chuùng ta, vaû laïi caùi ñeøn naøy laø ñeøn beân trong. Ñöông nhieân nhaø chuøa hoaëc baát cöù kinh ñieån naøo cuõng ñeàu noùi baát cöù chuøa naøo luùc naøo cuõng phaûi coù ñeøn vaø löûa, bôûi vì phaûi nhö vaäy ngöôøi ta môùi thaáy ñöôïc ñöôøng ñi, coù theå vaøo beân trong chuøa toïa thieàn. Gioáng nhö ñaïo traøng cuûa chuùng ta vaäy, quyù vò nöûa ñeâm ñeán, hoaëc coù Thieàn Thaát beá quan, ba boán giôø saùng laø chuùng ta ñaõ phaûi daäy roài. Neáu nhö chuøa, ñaïo traøng khoâng coù moät ngoïn ñeøn, thì quyù vò laøm sao thaáy ñöôøng ñi? Coù theå ñaïp leân ñaàu ngöôøi ta, hoaëc nam chuùng ngoài beân nöõ chuùng, nöõ chuùng ngoài beân nam chuùng, nhö vaäy thì kyø cuïc quaù! Cho neân phaûi coù ñeøn laø yù nghóa nhö vaäy. Khoâng phaûi Phaät caàn gì ñeøn!

      Hoaëc gioáng nhö toâi ngoài ôû ñaây, quyù vò thoâng thöôøng laøm ñeøn thaät saùng cho moïi ngöôøi thaáy Sö Phuï, khoâng phaûi vì toâi caàn. Cho neân ñeøn gì cuõng ñöôïc, coù theå thaáy laø ñöôïc roài, huoáng chi nhöõng Phaät goã kia, ban ñeâm khoâng ai ñeán coi, hoï chæ ñeán tham quan vaøo luùc ban ngaøy thoâi, cho neân thaät söï khoâng caàn ñeøn gì caû. Baây giôø chuøa mieáu ñeàu coù ñeøn ñieän, môû ra laø saùng lieàn, raát giaûn tieän, moïi ngöôøi ñeàu coù theå hoïp laïi ñoïc kinh buoåi saùng, buoåi toái. YÙ toâi noùi laø traùnh ñöôïc thì traùnh. Coøn raát nhieàu ñieàu maø toâi noùi khoâng heát. Baát cöù coân truøng naøo, coân truøng nhoû côõ naøo, khi chuùng ta traùnh ñöôïc thì phaûi traùnh. Luùa, coû, caây cuõng vaäy, traùnh ñöôïc thì neân traùnh. Ñöông nhieân traùnh khoâng ñöôïc thì môùi chaët, ñeå maø caát nhaø, ñeå giöõ gìn hoaøn caûnh veä sinh, caàn laøm thì laøm, neáu nhö voâ côù, chæ vì loøng hung aùc maø ñi phaù hoaïi, thì ñieàu naøy khoâng gioáng nhau.

      Coøn coù moät ñieàu raên khaùc laø: "Vôï choàng phaûi töông kính nhö taân. Khoâng neân coù choàng, coù vôï khaùc". Toâi ñaõ giaûng taïi sao phaûi nhö vaäy, neáu laàn naøy quyù vò coù raát nhieàu choàng, kieáp sau seõ khoâng coù. Thí duï nhö anh coù baûy ngöôøi vôï, baûy kieáp sau seõ khoâng coù ai thích anh, vì anh ñaõ coù quaù nhieàu roài. Gioáng nhö quyù vò moät tuaàn kieám ñöôïc möôøi ngaøn ñoàng, nhö tieâu xaøi heát trong moät ngaøy, ñöông nhieân tuaàn leã ñoù khoâng coøn tieàn ñeå duøng nöõa.

      Ñieàu raên keá tieáp laø: "Khoâng troäm caép". Ñieàu naøy quyù vò ñeàu hieåu, vaø toâi ñaõ noùi qua nhieàu laàn roài. Coù nhieàu loaïi aên caép, vaø aên caép tieàn baïc laø moät loaïi. Neáu quyù vò ñang ñoùi thì khoâng sao. Nhöng ñöøng laøm vaäy neáu quyù vò coù tieàn. AÊn caép cuõng goàm caû vieäc nhaän cuùng döôøng cuûa ngöôøi khaùc. Quyù vò khoâng khoâng ñöôïc aùm thò cho ngöôøi khaùc cuùng döôøng. Ñoâi khi chuùng ta noùi chuyeän quaù nhieàu cuõng laø aên caép. AÊn caép thôøi giôø cuûa ngöôøi khaùc. Ngöôøi ta ñaõ khoâng kieân nhaãn ñöôïc vôùi quyù vò maø quyù vò vaãn coøn noùi, cöù ba hoa chích choøe. Ñoù cuõng laø aên caép. Hoaëc coù khi noùi xa gaàn ñeå ngöôøi khaùc taëng quaø cho mình, ñoù cuõng laø aên caép. Hoaëc laø coù khi moùn haøng cuûa chuùng ta chæ neân baùn hai ñoàng, maø chuùng ta baùn möôøi ñoàng, chuùng ta noùi laø haøng raát toát, maø thöïc teá thì khoâng toát. Noù chæ ñaùng giaù hai ñoàng, nhöng chuùng ta baùn möôøi ñoàng, gaït ngöôøi ta phaûi traû theâm, nhö vaäy khoâng ñöôïc, ñoù cuõng laø aên caép. Khoâng phaûi ñi aên caép vaät gì môùi tính laø aên caép. Hoaëc laø khi chuùng ta laøm vieäc, thaáy oâng chuû khoâng coù ôû ñoù, chuùng ta leùn chaïy veà nhaø, ñieàu naøy cuõng laø aên caép. Hoaëc vaät duïng trong coâng xöôûng, oâng chuû khoâng cho chuùng ta, chuùng ta töï laáy mang veà cuõng laø aên caép. Hoaëc laø ôû trong ñoaøn theå coâng coäng coù raát nhieàu thöù, nhöõng thöù mua laø ñeå cho ñaïi chuùng duøng, khoâng phaûi cho mình duøng, chöa cho chuùng ta maø chuùng ta töï ñoäng laáy, ñoù cuõng tính laø aên caép.

      Keá ñeán laø: "Khoâng noùi doái". Ñieàu naøy quyù vò ñeàu bieát, toâi cuõng ñaõ noùi qua maáy laàn roài, khi thoï Taâm AÁn ñeàu coù noùi qua. Noùi doái coù nhieàu phöông dieän, teä nhaát laø caûnh giôùi cuûa chuùng ta thaáp nhöng laïi noùi laø caûnh giôùi cuûa chuùng ta cao, gaït ngöôøi ta, noùi chuyeän thaàn bí, khieán cho ngöôøi khaùc nghó raèng quyù vò tu haønh cao hôn ngöôøi khaùc. Noùi nhöõng chuyeän thaàn bí khieán cho ngöôøi khaùc khoâng hieåu ñaúng caáp quyù vò ôû ñaâu, gioáng nhö quyù vò bieát raát nhieàu chuyeän maø ngöôøi khaùc khoâng bieát ñöôïc. Gaït ngöôøi khaùc laø ñieàu noùi doái lôùn nhaát. Gioáng nhö raát nhieàu ngöôøi, sau khi sö phuï cuûa hoï cheát ñi, hoï thích laøm minh sö, sau ñoù gaït ngöôøi khaùc, thích giaû laøm ngöôøi keá tieáp, ñaây laø nghieäp chöôùng naëng nhaát. Hoaëc laø coù khi chuùng ta laøm chuyeän gì sai, thích ngöôøi khaùc hoûi chuùng ta, chuùng ta khoâng chòu nhaän loãi, khieán vò thaày phaûi phaït caû ñoaøn theå, hoaëc ñeå ngöôøi chuû phaït caû ñoaøn theå, ñoù cuõng laø noùi doái, cuõng khoâng toát.

      Khi chuùng ta laøm sai thì nhaän loãi laø ñöôïc, seõ khoâng coù chuyeän gì, ñöøng ñeå lieân luïy ñeán ngöôøi khaùc. Toâi coù khi cuõng phaït nhöõng ngöôøi ñoù, bôûi vì hoï töï laøm sai moät chuyeän nhoû thì khoâng sao, nhöng roát cuoäc khoâng noùi ra, caøng luùc caøng teä, khieán caû ñoaøn theå bò lieân luïy. Leõ ra chuyeän nhoû naøy khoâng ñaùng phaït, nhöng vì lieân luïy tôùi caû ñoaøn theå, oàn aøo quaù, neân toâi phaûi phaït. Neáu nhö quyù vò chòu nhaän loãi tröôùc thì seõ khoâng phaït, vì chæ laø chuyeän nhoû, keát cuoäc khoâng noùi ra, khieán cho toâi phaûi keâu caû ñoaøn theå töøng ngöôøi ra maø hoûi. Luùc naøy cuõng khoâng chòu noùi ra, thì ñöông nhieân phaûi tröøng phaït, phaït laø vì noùi doái, khoâng phaûi vì chuyeän nhoû naøy.

      Coøn ñieàu raên khaùc laø: "Ñoái vôùi nhöõng thöù gì cuûa ngöôøi khaùc, mình khoâng ñöôïc tham taâm". Ñöông nhieân nhöõng vaät gì cuûa ngöôøi khaùc, chuùng ta khoâng tham, cho chuùng ta coøn chöa laáy, huoáng chi laø chuùng ta phaûi tham cuûa ngöôøi khaùc. Toâi ñaõ töøng noùi qua, ngöôøi ta cuùng döôøng cho chuùng ta, neáu nhö chuùng ta khoâng xöùng ñaùng, chuùng ta seõ nhaän nghieäp chöôùng cuûa hoï maø thoâi. Chuùng ta khoâng hieåu khi naøo chuùng ta xöùng ñaùng ñöôïc nhaän, cho neân toát nhaát laø ñöøng coù nhaän, ngoaïi tröø hoï thaät tình eùp chuùng ta, chuùng ta khoâng bieát phaûi laøm sao, ñöông nhieân phaûi nhaän, sau ñoù taëng cho ngöôøi khaùc cuõng khoâng sao, hoaëc laø taëng laïi cho hoï moùn quaø khaùc.

      Toâi nghó raèng ngöôøi Trung Quoác raát hieåu ñieàu naøy, cho neân moãi khi

      Teát ñeán, moïi ngöôøi cuøng nhau taëng quaø qua laïi, taëng moät hoài laâu sau, moùn quaø maø ban ñaàu quyù vò taëng trôû veà laïi vôùi quyù vò, coù phaûi nhö vaäy khoâng? Cuõng toát, nhö vaäy seõ khoâng thieáu ngöôøi ta.

      Ngöôøi Myõ cuõng coù moät truyeàn thoáng, neáu hai ngöôøi ra ngoaøi aên uoáng, moãi ngöôøi töï traû laáy. Nhö vaäy cuõng toát, khoâng caàn phaûi laøm boä leã pheùp giaû, roài nghó anh uoáng nhieàu toâi uoáng ít, (Sö Phuï vaø moïi ngöôøi cöôøi) roài caûm thaáy khoù chòu.

      Xöa kia ôû AÂu Laïc coù moät caâu chuyeän raát vui: Coù hai ngöôøi ruû nhau ra chôï aên mít. Mít laø moät loaïi traùi caây maø voû beân ngoaøi coù gai raát xaáu, raát maäp, raát to, beân trong coù raát nhieàu hoät, beân ngoaøi moãi hoät coù thòt mít bao laïi raát ngoït. Hai ngöôøi heïn nhau noùi: "Chuùng ta khoâng bieát ai aên nhieàu, ai aên ít, ñôïi tí nöõa tính hoät, roài seõ bieát ai phaûi traû bao nhieâu." Hai ngöôøi ñeàu ñoàng yù, cuøng nhau aên chung moät traùi mít thaät to!

      Ngöôøi thöù nhaát aên raát thaønh thaät, coøn ngöôøi thöù hai nuoát luoân hoät mít vaøo trong buïng. (Sö Phuï vaø moïi ngöôøi cöôøi) Ngöôøi thöù nhaát thaáy ñöôïc, nhöng anh ta khoâng noùi gì! (Sö Phuï vaø moïi ngöôøi cöôøi) AÊn xong roài anh ta ñoät nhieân la leân: "OÂi! Toâi ñau buïng quaù! Toâi ñau buïng quaù!" Anh ta laên qua laên laïi, la loái om soøm. Ngöôøi thöù hai aên chöa xong, vöøa aên vöøa hoûi: "Anh laøm sao vaäy? Taïi sao vaäy?"

      Ngöôøi thöù nhaát môùi noùi: "Hoài naõy toâi khoâng ñeå yù nuoát xuoáng moät hoät mít, baây giôø noù moïc caây ra! OÂi, caøng luùc caøng to! OÂi, baây giôø noù moïc leân ñeán ñaây (Sö Phuï chæ nôi ngöïc)! OÂi, baây giôø laïi moïc leân ñeán ñaây (Sö Phuï chæ nôi coå hoïng)! Ai da, mau mau tìm caùch naøo ñi! Taïi sao laïi moïc nhanh quaù vaäy?" Ngöôøi kia sôï run leân vaø noùi: "Anh chæ nuoát coù moät hoät thoâi, maø ñaõ moïc to nhö vaäy, (moïi ngöôøi cöôøi) coøn toâi ñaõ nuoát naêm hoät roài thì phaûi laøm sao ñaây?" (Sö Phuï vaø moïi ngöôøi cöôøi vaø voã tay) Quyù vò ñöøng coù nuoát hoät mít nhe! (Sö Phuï vaø moïi ngöôøi cöôøi)